Mojo.az Banner
23:04 Bakıda kişi özünə yeni telefon alan arvadını döydü - Hər mesaja bir sillə  |     22:59 Ruslar yenidən kütləvi şəkildə Ermənistana köçür  |     22:52 Qapıda unudulan açar 5 min manatlıq oğurluqla nəticələndi - Məhkəmə qərarı  |     22:47 İşdən əsassız çıxarıldığını deyən vətəndaşdan QALMAQALLI İDDİA - VİDEO  |     22:39 ChatGPT-ni psixoloq əvəzinə istifadə etmək TƏHLÜKƏLİDİR  |     22:34 Xəyanəti ən çətin bağışlayan bürclər  |     22:25 Hər gün piyada gəzməyin bilmədiyiniz faydaları  |     22:19 2050-ci ildə qorxulu mənzərə: Yoluxma sayı 35 milyona yaxınlaşacaq  |     22:12 Tramp və Zelenski Vaşinqtonda ikitərəfli görüş keçiriblər  |     22:07 Tiktokerin işində ekspert rəyi müsbət qiymətləndirib  |     21:59 Avqustda neçə gün iş olmayacaq?  |     21:53 Mərdəkanda dənizdə iki nəfər batdı, biri çıxarıldı, digəri axtarılır  |     21:45 Kiloqramı üç manata satılan kolbasanı yemək olarmı? - AÇIQLAMA - VİDEO  |     21:40 Milli Qvardiyanın yaradıcısı polkovnik Azər Babayev vəfat edib  |     21:34 Samir Tağızadə ölkə üzrə yeganə 700 bal toplayan abituriyent oldu  |     21:26 Sun Cun: "Azərbaycan regionun sabitliyinin möhkəmləndirilməsinə dəyərli töhfələr verib"  |     21:21 Qaqik Xaçatryan: "Bakıda təşkilatçılıq çox yüksək səviyyədədir, bizə çox mehriban münasibət göstərirlər"  |     21:13 Qida ekspertindən saxta kürü xəbərdarlığı: Kimlər diqqətli olmalıdırlar?  |     21:08 Fransada meşə yanğınlarını qəsdən törətməkdə şübhəli bilinən gənc həbs edilib  |     21:00 "Araz-Naxçıvan" 2026/27 mövsümündə rəqiblərini bu stadionda qəbul edəcək  |    
Left Banner
Right Banner

Süni intellekt ən sirli əlyazmanı deşifrə etdi

06.06.2026 22:11 324
Süni intellekt ən sirli əlyazmanı deşifrə etdi
Vatikan Kitabxanasının dərin arxivlərində qəribə simvollarla yazılmış sirli bir əlyazma 400 ildən sonra deşifrə edilib.

"Unikal" xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, 408 səhifəlik, 34 müxtəlif sirli simvol, bəzi Roma hərfləri və ərəb dilində yazılmış Borq Şifrəsi süni intellektlə aparılan tədqiqatlar sayəsində deşifrə edilib.

Kitabda insan bədənindəki xəstəliklər üçün gizli müalicə vasitələri yer alıb (Həmin dövrdə məlumatların şifrələnərək gizli saxlanıldığına inanılır, çünki bəzi müalicə üsulları cadugərlik və ya qadağan olunmuş təcrübələrlə əlaqələndirilə bilərdi, - red)

İsveçdəki Stokholm Universitetinin hesablama linqvistikası professoru Beata Megyesinin də daxil olduğu komanda, süni intellekt üsullarından istifadə edərək kodu sındırmağı bacarıb.

Megyesi bu prosesi "hər simvolun və hər naxışın bizi itirilmiş dünyanın sirlərinə bir az da yaxınlaşdırdığı detektiv tədqiqat" kimi təsvir edib.

Tədqiqatçılar süni intellektin köməyinə baxmayaraq, şifrələmə açarının deşifrəsinin hələ də çox zəhmətli bir proses olduğunu vurğulayıblar.

Kodun deşifrə edilməsi həmin dövrün tibbi anlayışı haqqında çoxlu maraqlı məlumatlar üzə çıxarıb:

Bunlara dizenteriyanı müalicə etmək üçün bir neçə stəkan qırmızı şərab içmək və ya xəmirdə hindistan cevizini fermentləşdirmək kimi qeyri-adi üsullar daxildir.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, mətndə minlərlə müxtəlif müalicə təklifi var.

Mütəxəssislərin fikrincə, dünya miqyasında arxiv və kitabxanalardakı materialların təxminən 1%-i tam və ya qismən şifrələnmişdir. Bu sənədlərə diplomatik yazışmalar, tibbi məlumatlar, gizli cəmiyyətlərin qeydləri, sevgi məktubları və dövrün siyasi sirləri daxildir.скачать dle 11.3
Mojo.az Banner