Mojo.az Banner
23:01 Qohumlar arasında ev münaqişəsi böyüyərək qalmaqala çevrildi - Video  |     22:55 Türkiyədə İŞİD-ə qarşı əməliyyat - 360-dan çox saxlanılan var  |     22:48 Sabah meteohəssas insanları narahat edən hava gözlənilir  |     22:41 “ChatGPT”-nin danışıq tərzi dəyişir: Yeniliklər açıqlandı  |     22:36 Məşhur ağrıkəsicilər sağlamlığınıza zərər verə bilər: Problem nədir?  |     22:30 Rəsmi servis, yoxsa "tanış usta"?  |     22:25 Azovda həlak olan kapitanın həyat yoldaşı DANIŞDI - Video  |     22:18 "Son zəng" neçəyə başa gəlir?  |     22:11 Süni intellekt ən sirli əlyazmanı deşifrə etdi  |     22:06 "Bitcoin" 60 min dollardan aşağı düşdü: 2024-ün oktyabrdan bəri ilk dəfə..  |     21:58 Göygöldə torpaq sürüşməsi olub (Yenilənib)  |     21:53 Parkinqdə drift edən şəxsləri polis saxladı  |     21:44 Sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülər insanları təşvişə saldı - Video  |     21:36 Leyla Əliyeva Nəbi Xəzrinin şeirini səsləndirdi - Video  |     21:30 Paytaxtda kütləvi dava: Polis hərəkətə keçdi - Yeddi nəfər saxlanıldı (Yenilənib)  |     21:21 Evdə ən az elektrik işlədən cihazlar açıqlandı  |     21:12 Trampın İrana verdiyi vaxt başa çatır: Yenidən uzadılacaqmı?  |     21:07 Bakıda maşınlar bina üzərində drift etdi - Video  |     20:59 Həlak olanların cənazələri Azərbaycana gətiriləcək - AÇIQLAMA  |     20:53 Sabah magistral yollarda görünüş məsafəsi məhdudlaşacaq  |    
Left Banner
Right Banner

Süni intellekt ən sirli əlyazmanı deşifrə etdi

06.06.2026 22:11 96
Süni intellekt ən sirli əlyazmanı deşifrə etdi
Vatikan Kitabxanasının dərin arxivlərində qəribə simvollarla yazılmış sirli bir əlyazma 400 ildən sonra deşifrə edilib.

"Unikal" xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, 408 səhifəlik, 34 müxtəlif sirli simvol, bəzi Roma hərfləri və ərəb dilində yazılmış Borq Şifrəsi süni intellektlə aparılan tədqiqatlar sayəsində deşifrə edilib.

Kitabda insan bədənindəki xəstəliklər üçün gizli müalicə vasitələri yer alıb (Həmin dövrdə məlumatların şifrələnərək gizli saxlanıldığına inanılır, çünki bəzi müalicə üsulları cadugərlik və ya qadağan olunmuş təcrübələrlə əlaqələndirilə bilərdi, - red)

İsveçdəki Stokholm Universitetinin hesablama linqvistikası professoru Beata Megyesinin də daxil olduğu komanda, süni intellekt üsullarından istifadə edərək kodu sındırmağı bacarıb.

Megyesi bu prosesi "hər simvolun və hər naxışın bizi itirilmiş dünyanın sirlərinə bir az da yaxınlaşdırdığı detektiv tədqiqat" kimi təsvir edib.

Tədqiqatçılar süni intellektin köməyinə baxmayaraq, şifrələmə açarının deşifrəsinin hələ də çox zəhmətli bir proses olduğunu vurğulayıblar.

Kodun deşifrə edilməsi həmin dövrün tibbi anlayışı haqqında çoxlu maraqlı məlumatlar üzə çıxarıb:

Bunlara dizenteriyanı müalicə etmək üçün bir neçə stəkan qırmızı şərab içmək və ya xəmirdə hindistan cevizini fermentləşdirmək kimi qeyri-adi üsullar daxildir.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, mətndə minlərlə müxtəlif müalicə təklifi var.

Mütəxəssislərin fikrincə, dünya miqyasında arxiv və kitabxanalardakı materialların təxminən 1%-i tam və ya qismən şifrələnmişdir. Bu sənədlərə diplomatik yazışmalar, tibbi məlumatlar, gizli cəmiyyətlərin qeydləri, sevgi məktubları və dövrün siyasi sirləri daxildir.скачать dle 11.3
Mojo.az Banner