19-cu əsr notları həll olunmayan sirrə çevrilib: Qədim musiqi necə səslənməlidir?
Unudulmuş musiqi əsərlərinin əsrlər sonra yenidən üzə çıxarılması belə onların ilkin səslənmə formasını bərpa etmir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, Surrey Universitetinin yeni araşdırmasına görə, uzun müddət itib-batmış musiqinin yenidən "kəşf edilməsi” onun əvvəlki ifa üslubunu geri qaytarmır. Bu barədə "ScitechDaily" yazır.
Əvəzində belə əsərlər onların necə səslənməli olduğuna dair ümumi qəbul olunmuş anlayış olmadan ifa olunur və musiqiçilər öz interpretasiya qərarlarını verməyə məcbur qalırlar. Nəticədə eyni əsərin ifası o qədər fərqli ola bilər ki, bu, musiqinin ümumi xarakterini dəyişir.
"Performance Research: A Journal of the Performing Arts” jurnalında dərc edilən araşdırma, Böyük Britaniyalı bəstəkar Ethel Smitin (Etel Smit) az tanınan fortepiano əsərini təhlil edib. O, 1800-cü illərin sonlarında yazılıb, lakin 120 il unudulduqdan sonra 1990-cı illərdə yenidən ortaya çıxıb.
Əsər yenidən ifa olunmağa başlayanda musiqiçilərin heç bir sabit ənənəsi yox idi. Temp, ifadə və dinamika ilə bağlı dəqiq göstərişlər, eləcə də istinad edilə biləcək tarixi səsyazmalar mövcud deyildi.
Araşdırma üçün tədqiqatçı mövcud bütün peşəkar ifa yazılarını analiz edib. Xüsusi proqram təminatı vasitəsilə hər bir versiyada temp və ritm dəyişiklikləri detalı ilə öyrənilib.
Musiqi identikliyində fərqliliklər
Hər pianoçu əsəri özünəməxsus şəkildə şərh edib, xüsusilə də tamamlanmamış final hissəsində ciddi fərqlər müşahidə olunub. Bəzi ifaçılar tempi kəskin şəkildə azaldıb, digərləri isə əksinə sürətləndirib. Heç bir ifa digərinə tam uyğun gəlməyib və hətta ən erkən müasir səsyazma belə vahid standart formalaşdırmayıb.
Araşdırmanın müəllifi, Surrey Universitetinin Musiqi və Media fakültəsinin rəhbəri doktor Kristofer Vayli bildirib:
"Musiqiçilər belə bir partituranı tapanda sanki boş bir nöqtədə dayanırlar. Notasiya standart olsa da, əsərin necə səslənməsi barədə ötürülmüş ənənə yoxdur. Təhlil etdiyim müasir yazılar göstərdi ki, burada kiçik fərqlər yox, eyni notlardan tamamilə fərqli musiqi identiklikləri yaranır. Bu, həm yaradıcı, həm də narahatedici prosesdir".
İncəsənətdə artan çağırış
Araşdırma göstərir ki, xüsusilə tarixdə kənarda qalmış bəstəkarların əsərləri yenidən üzə çıxdıqca bu problem daha geniş yayılacaq. Bu yalnız musiqi ilə məhdudlaşmır; teatr, rəqs və digər ifa sənətlərində də oxşar vəziyyət yarana bilər.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, yalnız yazılı partituralara əsaslanmaq kifayət etmir. Əlavə mənbələrə — məktublara, xatirələrə və şəxsi qeydlərə müraciət etmək lazım ola bilər. Ethel Smitin avtobioqrafik yazıları isə əsərin emosional məzmununu anlamaqda mühüm ipucları verib.
Qaynarinfo xəbər verir ki, Surrey Universitetinin yeni araşdırmasına görə, uzun müddət itib-batmış musiqinin yenidən "kəşf edilməsi” onun əvvəlki ifa üslubunu geri qaytarmır. Bu barədə "ScitechDaily" yazır.
Əvəzində belə əsərlər onların necə səslənməli olduğuna dair ümumi qəbul olunmuş anlayış olmadan ifa olunur və musiqiçilər öz interpretasiya qərarlarını verməyə məcbur qalırlar. Nəticədə eyni əsərin ifası o qədər fərqli ola bilər ki, bu, musiqinin ümumi xarakterini dəyişir.
"Performance Research: A Journal of the Performing Arts” jurnalında dərc edilən araşdırma, Böyük Britaniyalı bəstəkar Ethel Smitin (Etel Smit) az tanınan fortepiano əsərini təhlil edib. O, 1800-cü illərin sonlarında yazılıb, lakin 120 il unudulduqdan sonra 1990-cı illərdə yenidən ortaya çıxıb.
Əsər yenidən ifa olunmağa başlayanda musiqiçilərin heç bir sabit ənənəsi yox idi. Temp, ifadə və dinamika ilə bağlı dəqiq göstərişlər, eləcə də istinad edilə biləcək tarixi səsyazmalar mövcud deyildi.
Araşdırma üçün tədqiqatçı mövcud bütün peşəkar ifa yazılarını analiz edib. Xüsusi proqram təminatı vasitəsilə hər bir versiyada temp və ritm dəyişiklikləri detalı ilə öyrənilib.
Musiqi identikliyində fərqliliklər
Hər pianoçu əsəri özünəməxsus şəkildə şərh edib, xüsusilə də tamamlanmamış final hissəsində ciddi fərqlər müşahidə olunub. Bəzi ifaçılar tempi kəskin şəkildə azaldıb, digərləri isə əksinə sürətləndirib. Heç bir ifa digərinə tam uyğun gəlməyib və hətta ən erkən müasir səsyazma belə vahid standart formalaşdırmayıb.
Araşdırmanın müəllifi, Surrey Universitetinin Musiqi və Media fakültəsinin rəhbəri doktor Kristofer Vayli bildirib:
"Musiqiçilər belə bir partituranı tapanda sanki boş bir nöqtədə dayanırlar. Notasiya standart olsa da, əsərin necə səslənməsi barədə ötürülmüş ənənə yoxdur. Təhlil etdiyim müasir yazılar göstərdi ki, burada kiçik fərqlər yox, eyni notlardan tamamilə fərqli musiqi identiklikləri yaranır. Bu, həm yaradıcı, həm də narahatedici prosesdir".
İncəsənətdə artan çağırış
Araşdırma göstərir ki, xüsusilə tarixdə kənarda qalmış bəstəkarların əsərləri yenidən üzə çıxdıqca bu problem daha geniş yayılacaq. Bu yalnız musiqi ilə məhdudlaşmır; teatr, rəqs və digər ifa sənətlərində də oxşar vəziyyət yarana bilər.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, yalnız yazılı partituralara əsaslanmaq kifayət etmir. Əlavə mənbələrə — məktublara, xatirələrə və şəxsi qeydlərə müraciət etmək lazım ola bilər. Ethel Smitin avtobioqrafik yazıları isə əsərin emosional məzmununu anlamaqda mühüm ipucları verib.
