Uşaqlara sosial şəbəkə qadağası - Necə tətbiq edilə bilər? - AÇIQLAMA
Avstraliyanın ardından Fransa da 15 yaşa qədər uşaqların sosial şəbəkələrdən istifadə etməsini qadağan edən qanun layihəsini qəbul edəcək. Fransa prezidenti bununla bağlı qəti mövqe bildirib.
Qadağanı tətbiq edən hökumətlərin mövqeyi belədir ki, sosial şəbəkələr yeniyetmələri düzgün olmayan istiqamətlərə yönəldir, onları zərərli vərdişlərlə tanış edir.
Sosial şəbəkələrin uşaqlar üçün əlverişli olmadığına dair fikirlər Azərbaycanda da səsləndirilir.
Məsələnin maraqlı olan tərəfi isə budur ki, oxşar addım ölkəmizdə atılarsa, istifadəçi hesablarını tapıb bağlamaq çətin olmazmı?
İnformasiya-kommunikasiya texnologiyaları üzrə mütəxəssis Elvin Həsənov açıqlamasında bildirib ki, prinsipcə, uşaqların onlayn mühitdə qorunması mövzusunda gecikməmək lazımdır. Onun sözlərinə görə, söhbət təkcə uşağın sosial şəbəkələrdə vaxt keçirməsindən getmir:
“Burada psixoloji təsirlər, diqqət dağınıqlığı, aqressiya, asılılıq, zorakılıq məzmunu və ən təhlükəlisi, uşaqların manipulyasiyaya açıq olması əsas risklərdir. Lakin mənim fikrimcə, qadağa tək alət kimi götürüldükdə həmişə effektli olmur. İnformasiya texnologiyaları baxımından açıq demək lazımdır ki, “qadağan edək və problem bitsin” modeli texniki cəhətdən o qədər də sadə deyil. Sosial şəbəkələrdə yaşın yoxlanılması adətən istifadəçinin öz təqdim etdiyi məlumata əsaslanır və uşaq istəsə, bir neçə dəqiqəyə yaşını dəyişərək hesab aça bilər”.
Mütəxəssis qeyd edib ki, VPN-lər, xarici nömrələr və alternativ e-poçtlar vasitəsilə bu cür qadağalardan yayınmaq texniki baxımdan çox asandır:
“Bu səbəbdən “hesabları tapıb bağlamaq asan olacaqmı?” sualının cavabı, xüsusilə 100 faiz effektivlik gözlənilirsə, bəli, çətindir. Ona görə də məncə ən doğru yanaşma sərt və birbaşa qadağadan çox, mərhələli və balanslı mexanizmlərin tətbiqidir. Valideyn nəzarətinin gücləndirilməsi, mobil operatorlar və platformalarla əməkdaşlıq, yaşa uyğun məzmun filtrləri, məktəblərdə rəqəmsal təhlükəsizlik savadlılığının artırılması daha real nəticə verə bilər. Uşaq sosial şəbəkələrdən uzaq qalsa belə, internetdən tam kənarda qalmır və əsas məsələ onun qarşılaşdığı məzmunun nəzarətdə saxlanılmasıdır”.//sfera.az
Qadağanı tətbiq edən hökumətlərin mövqeyi belədir ki, sosial şəbəkələr yeniyetmələri düzgün olmayan istiqamətlərə yönəldir, onları zərərli vərdişlərlə tanış edir.
Sosial şəbəkələrin uşaqlar üçün əlverişli olmadığına dair fikirlər Azərbaycanda da səsləndirilir.
Məsələnin maraqlı olan tərəfi isə budur ki, oxşar addım ölkəmizdə atılarsa, istifadəçi hesablarını tapıb bağlamaq çətin olmazmı?
İnformasiya-kommunikasiya texnologiyaları üzrə mütəxəssis Elvin Həsənov açıqlamasında bildirib ki, prinsipcə, uşaqların onlayn mühitdə qorunması mövzusunda gecikməmək lazımdır. Onun sözlərinə görə, söhbət təkcə uşağın sosial şəbəkələrdə vaxt keçirməsindən getmir:
“Burada psixoloji təsirlər, diqqət dağınıqlığı, aqressiya, asılılıq, zorakılıq məzmunu və ən təhlükəlisi, uşaqların manipulyasiyaya açıq olması əsas risklərdir. Lakin mənim fikrimcə, qadağa tək alət kimi götürüldükdə həmişə effektli olmur. İnformasiya texnologiyaları baxımından açıq demək lazımdır ki, “qadağan edək və problem bitsin” modeli texniki cəhətdən o qədər də sadə deyil. Sosial şəbəkələrdə yaşın yoxlanılması adətən istifadəçinin öz təqdim etdiyi məlumata əsaslanır və uşaq istəsə, bir neçə dəqiqəyə yaşını dəyişərək hesab aça bilər”.
Mütəxəssis qeyd edib ki, VPN-lər, xarici nömrələr və alternativ e-poçtlar vasitəsilə bu cür qadağalardan yayınmaq texniki baxımdan çox asandır:
“Bu səbəbdən “hesabları tapıb bağlamaq asan olacaqmı?” sualının cavabı, xüsusilə 100 faiz effektivlik gözlənilirsə, bəli, çətindir. Ona görə də məncə ən doğru yanaşma sərt və birbaşa qadağadan çox, mərhələli və balanslı mexanizmlərin tətbiqidir. Valideyn nəzarətinin gücləndirilməsi, mobil operatorlar və platformalarla əməkdaşlıq, yaşa uyğun məzmun filtrləri, məktəblərdə rəqəmsal təhlükəsizlik savadlılığının artırılması daha real nəticə verə bilər. Uşaq sosial şəbəkələrdən uzaq qalsa belə, internetdən tam kənarda qalmır və əsas məsələ onun qarşılaşdığı məzmunun nəzarətdə saxlanılmasıdır”.//sfera.az
