Bir sutka artıq 25 saat ola bilər

24 saatlıq gün həyatın ən sabit reallıqlarından biri kimi qəbul edilir. Saatlar, təqvimlər, iş cədvəlləri və gündəlik qrafiklər bu zamana uyğun olaraq formalaşır. Lakin elmi dünyada uzun müddətdir müzakirə olunan bir fakt var. Yer kürəsinin fırlanması düşündüyümüz qədər dəyişməz deyil. 
 
Son tədqiqatlar planetin öz oxu ətrafında hərəkətinin çox yavaş, lakin davamlı olaraq yavaşladını və bunun illər ərzində saatları dəyişə bildiyini göstərir.
 
Alimlər deyirlər ki, Yer kürəsinin fırlanma sürəti həqiqətən tədricən yavaşlayır.
 
Lakin bu dəyişiklik o qədər yavaş irəliləyir ki, gündəlik həyatımızda hiss olunmur.
 
Yer kürəsinin öz oxu ətrafında fırlanması sabit deyil. Planet, Ayla cazibə qüvvəsinin qarşılıqlı təsiri səbəbindən çox yavaş, lakin davamlı olaraq yavaşlayır. Okeanlarda qabarma-çəkilmələr Yer kürəsinin fırlanma enerjisinin kiçik hissələrini götürür. Nəticədə, Yer kürəsinin fırlanması yavaşlayır və Ay hər il millimetr uzaqlaşır.
 
Günəşə görə ölçülən 24 saatlıq gün ilə ulduzlara görə ölçülən gün arasında artıq kiçik bir fərq var.
 
Üstəlik, bu 24 saatlıq dövr uzun müddətdə sabit qalmır; millisaniyələrlə uzana və qısala bilər. Alimlər bunu əsrlər əvvələ aid atom saatları, astronomik müşahidələr və tutulma qeydləri ilə izləyir.
 
Əsl sual isə budur: 25 saatlıq gün nə vaxtdır?
 
Təqvimdə qeyd edilə bilən heç bir tarix yoxdur. Mövcud elmi hesablamalara görə, Yer kürəsində bir günün 25 saata çatması təxminən 200 milyon il çəkə bilər. Buna görə də, bu dəyişiklik insan tarixinə, sivilizasiyalara və ya bu gün istifadə etdiyimiz təqvimlərə əhəmiyyətli dərəcədə təsir edəcək bir zaman çərçivəsində baş verməyəcək. Bundan əlavə, qabarma-çəkilmələr də yeganə amil deyil.
 
Buzlaqların əriməsi, yeraltı suların yerdəyişməsi və ya planetdə kütlənin paylanmasındakı dəyişikliklər kimi amillər də Yer kürəsinin fırlanmasına çox kiçik dərəcədə təsir göstərə bilər. Lakin bütün bu təsirlər hələ də son dərəcə məhdud və uzunmüddətlidir.
 //sfera.az