Donuz və həşərat mənşəli aroma vericilər Azərbaycanda da qadağan edilə bilərmi?

Türkiyədə qida məhsullarında istifadə olunan aroma vericilərlə bağlı yeni qaydaların qüvvəyə minməsi bu maddələrin mənbəyi, təhlükəsizliyi və istehlakçının məlumatlandırılması məsələsini yenidən gündəmə gətirib. Yeni tənzimləməyə əsasən, donuz və həşərat mənşəli aroma vericilərin qida məhsullarında istifadəsinə icazə verilməyəcək. Bundan başqa, bəzi aroma maddələrinin istifadəsi dayandırılacaq, məhsulların üzərində “təbii” ifadəsinin işlədilməsi üçün isə daha konkret tələblər tətbiq olunacaq.

Azərbaycanın qida təhlükəsizliyi qanunvericiliyində də istehlakçının məhsulun tərkibi barədə dolğun və aydın məlumatlandırılması, qida əlavələrinin və digər maddələrin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi əsas tələblər sırasındadır.

Bəs Türkiyədə tətbiq edilən yeni yanaşmaya bənzər məhdudiyyətlərin Azərbaycanda da tətbiqi mümkündürmü? Ölkəmizdə donuz və həşərat mənşəli aroma vericilərin istifadəsi ilə bağlı ayrıca qadağaya ehtiyac varmı?
Mövzu ilə bağlı Median.Az-a açıqlama verən qida məsələləri üzrə mütəxəssis-ekspert Asim Vəliyev bildirib:

"Qeyd etməliyəm ki, Türkiyədə donuz və həşərat mənşəli yeni qidalarla bağlı daha sərt yanaşmanın tətbiqi Azərbaycanda da eyni formada ümumi qadağanın tətbiq edilməsini avtomatik zəruri etmir. Burada iki məsələni bir-birindən ayırmaq lazımdır. Birincisi, qidanın təhlükəsizliyidir. Konkret aromatizatorların istifadəsinə qərar verilərkən onun təhlükəsizliyi, hansı məqsədlə və hansı şərtlərlə istifadə olunduğu qiymətləndirilməlidir. Təkcə mənşəyinə görə bütün belə maddələrin təhlükəli hesab edilməsi əsaslandırılmalıdır.
İkinci məsələ isə istehlakçının məlumatlandırılmasıdır. İnsan məhsulun tərkibində istifadə olunan komponentin mənşəyini dini, etik və ya şəxsi seçimlərinə görə bilmək istəyə bilər".
Mütəxəssis əlavə edib ki, bu halda məsələni yalnız qadağa ilə həll etməkdənsə, mənşənin etiketdə daha aydın göstərilməsi kimi tənzimləmə variantı da nəzərdən keçirilə bilər.
Ona görə Azərbaycanda belə bir qadağanın tətbiqi müzakirə olunursa, əvvəlcə məqsəd dəqiq müəyyənləşdirilməlidir. Söhbət qida təhlükəsizliyindən gedir, yoxsa istehlakçının seçim hüququnun və məlumatlandırılmasının təmin edilməsindən gedir, ilk olaraq bilinməlidir.

Asim Vəliyev qeyd edib ki, əgər məqsəd təhlükəsizlikdirsə, konkret maddələr üzrə elmi risk qiymətləndirilməsi əsas götürülməlidir. Əgər məqsəd istehlakçının məlumatlandırılmasıdırsa, etiketləmə tələblərinin təkmilləşdirilməsi daha hədəfli yanaşma ola bilər. Yəni təhlükəsizdir və istehlakçı onun mənşəyini bilməlidir eyni məsələ deyil. Bir məhsulun təhlükəsiz olması onun mənşəyi barədə məlumatın istehlakçı üçün əhəmiyyətsiz olduğu demək deyil.

Dəniz Pənahova
Median.Az