Dünya üzrə elektrikli avtomobil bazarında Çin istehsalçıları üstün mövqe qazanıb. Hətta bir sıra ölkələrin tətbiq etdiyi idxal rüsumları belə onların sürətli yüksəlişini dayandıra bilmir. Bəs Çin markaları rəqibləri ilə müqayisədə avtomobillərini necə bu qədər aşağı qiymətə təklif edə bilir? Mütəxəssislər bunun əsas səbəblərini istehsal modeli və biznes strategiyasında görür.

Son beş ildə elektrikli avtomobil bazarını izləyənlər üçün Çin istehsalı olan modellərin, idxal rüsumlarına baxmayaraq, Qərb istehsalçılarının avtomobillərindən xeyli ucuz satılması diqqətçəkən tendensiyaya çevrilib. Bu qiymət üstünlüyü “BYD” şirkətinin yaxın vaxtlarda “Tesla”nı geridə qoyaraq dünyanın ən populyar elektrikli avtomobil markasına çevrilməsində də mühüm rol oynayıb.

Qərb ölkələrində bu vəziyyət əsasən Çin hökumətinin geniş dövlət subsidiyaları ilə izah edilsə də, aparılan araşdırmalar göstərir ki, səbəblər bundan daha mürəkkəbdir.

Qiymət fərqinin arxasındakı əsas amillər

Nyu-Yorkda fəaliyyət göstərən müstəqil tədqiqat mərkəzi “Rhodium Group”un hesabatına görə, Çin hökumətinin istehsalçılara təqdim etdiyi ucuz torpaq sahələri, aşağı faizli kreditlər, elmi tədqiqat və inkişaf dəstəyi, eləcə də vergi güzəştləri qiymət fərqində düşünüldüyü qədər böyük rol oynamır.

Hesabatda qeyd olunur ki, Çin avtomobil istehsalçılarının əsas üstünlüyü istehsalın bütün mərhələlərini vahid sistem daxilində idarə etməyə imkan verən şaquli inteqrasiya modeli, yüksək istehsal həcmi və aşağı idarəetmə xərcləridir.

Yerli təchizat zəncirlərini formalaşdıran Çin şirkətləri ölkə daxilində fəaliyyət göstərən Qərb istehsalçıları ilə eyni aşağı əməkhaqqı imkanlarından yararlansalar da, qlobal fəaliyyətin yaratdığı yüksək əməliyyat xərclərindən yayınırlar. Əsasən daxili bazara yönəlməklə onlar əlavə logistika və beynəlxalq idarəetmə xərclərini minimuma endirir, mənfəət marjasını qoruyaraq aşağı qiymət siyasətini davam etdirirlər.

Bazarın balansı dəyişir

Bu dəyişiklik dünyanın ikinci ən böyük iqtisadiyyatına malik olan Çinin avtomobil bazarında da ciddi təsir göstərib. Qərb avtomobil istehsalçıları 2020-ci ildə bazarın təxminən üçdə ikisinə nəzarət etsələr də, sonrakı illərdə bazar paylarının təxminən 40 faizini itirərək əhəmiyyətli gəlir azalması ilə üzləşiblər.

Çinin xarici avtomobil idxalını azaltmağa yönələn bu transformasiyası digər texnologiya şirkətlərinin də diqqətini cəlb edir. Məsələn, smartfon istehsalçısı “Xiaomi” öz elektrikli avtomobil layihəsinə milyardlarla ABŞ dolları həcmində investisiya ayıraraq bazarda yeni mərhələnin ən diqqətçəkən nümunələrindən birinə çevrilib.
//valyuta.azскачать dle 11.3