Vacib sirr açıldı: Günəşin atmosferi onun səthindən niyə daha istidir?
Onilliklər boyu elm adamları Günəşin xarici atmosferi – koronasının niyə bu qədər yüksək temperatura malik olduğunu anlamağa çalışıblar. Günəşin səthində istilik cəmi 5500°C olduğu halda, koronanının temperaturu milyonlarla dərəcəyə çatır.
Qaynarinfo xəbər verir ki, "Daily Galaxy”nin yazdığına görə, bu sualın cavabı artıq tapılıb.
1942-ci ildə isveçli fizik Hannes Alfven Günəş atmosferini istiləndirən maqnit dalğalarının mövcud ola biləcəyi barədə nəzəriyyə irəli sürmüşdü. Lakin uzun illər bu fikir təsdiqlənməmiş qalmışdı, çünki mövcud texnologiyalar bu dalğaları birbaşa müşahidə etməyə imkan vermirdi.
İndi isə Günəşin öyrənilməsi üçün qurulmuş ən böyük yerüstü teleskop olan DKIST bu dalğaları aşkar etməyə imkan verib. Tədqiqatın rəhbəri, fizik Riçard Morton bildirib ki, teleskopun "Cryo-NIRSP” adlı xüsusi cihazı Günəşin koronasında ilk dəfə olaraq "alfven dalğaları” adlanan maqnit dalğalarını qeydə alıb.
"Bu dalğalar daim mövcuddur və böyük miqdarda enerji daşıyır, bu da Günəş atmosferinin qızmasına səbəb olur", deyə alim qeyd edib.
Lakin mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu, tablonun yalnız bir hissəsidir. Günəş atmosferinin qızmasında "maqnit rekoneksiyası” adlı hadisə də mühüm rol oynayır. Bu proses zamanı maqnit sahələri bir-birinə qarışaraq bağlanır və nəticədə güclü enerji partlayışları yaranır.
NASA-nın "Parker Solar Probe” və Avropa Kosmik Agentliyinin "Solar Orbiter” missiyalarının məlumatları göstərir ki, həm alfven dalğaları, həm də maqnit rekoneksiyası eyni anda baş verir və bir-biri ilə qarşılıqlı təsir göstərərək Günəş koronasının inanılmaz dərəcədə yüksək temperaturunu qoruyur.
Günəş atmosferinin qızma mexanizmini anlamaq praktiki baxımdan da böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu biliklər Günəş küləklərinin, alovlanmaların və kütləvi koronal atılmaların daha dəqiq proqnozlaşdırılmasına, həmçinin onların Yer orbitindəki peyklərə, rabitə sistemlərinə və enerji şəbəkələrinə təsirinin azaldılmasına kömək edəcək.
DKIST teleskopunun nəticələri Günəş fizikası sahəsində böyük elmi irəliləyiş kimi qiymətləndirilir. Bu kəşf təkcə Günəşin təbiətini daha dərindən anlamağa deyil, həm də digər ulduzların davranışını izah etməyə imkan verir.
Alimlərin fikrincə, bu tədqiqatlar kosmik hava şəraitinin proqnozlaşdırılmasından tutmuş Yerə təsir göstərə biləcək ulduz hadisələrinə qarşı texnoloji müdafiə sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə qədər yeni bir dövrün başlanğıcını qoyacaq.
Qaynarinfo xəbər verir ki, "Daily Galaxy”nin yazdığına görə, bu sualın cavabı artıq tapılıb.
1942-ci ildə isveçli fizik Hannes Alfven Günəş atmosferini istiləndirən maqnit dalğalarının mövcud ola biləcəyi barədə nəzəriyyə irəli sürmüşdü. Lakin uzun illər bu fikir təsdiqlənməmiş qalmışdı, çünki mövcud texnologiyalar bu dalğaları birbaşa müşahidə etməyə imkan vermirdi.
İndi isə Günəşin öyrənilməsi üçün qurulmuş ən böyük yerüstü teleskop olan DKIST bu dalğaları aşkar etməyə imkan verib. Tədqiqatın rəhbəri, fizik Riçard Morton bildirib ki, teleskopun "Cryo-NIRSP” adlı xüsusi cihazı Günəşin koronasında ilk dəfə olaraq "alfven dalğaları” adlanan maqnit dalğalarını qeydə alıb.
"Bu dalğalar daim mövcuddur və böyük miqdarda enerji daşıyır, bu da Günəş atmosferinin qızmasına səbəb olur", deyə alim qeyd edib.
Lakin mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu, tablonun yalnız bir hissəsidir. Günəş atmosferinin qızmasında "maqnit rekoneksiyası” adlı hadisə də mühüm rol oynayır. Bu proses zamanı maqnit sahələri bir-birinə qarışaraq bağlanır və nəticədə güclü enerji partlayışları yaranır.
NASA-nın "Parker Solar Probe” və Avropa Kosmik Agentliyinin "Solar Orbiter” missiyalarının məlumatları göstərir ki, həm alfven dalğaları, həm də maqnit rekoneksiyası eyni anda baş verir və bir-biri ilə qarşılıqlı təsir göstərərək Günəş koronasının inanılmaz dərəcədə yüksək temperaturunu qoruyur.
Günəş atmosferinin qızma mexanizmini anlamaq praktiki baxımdan da böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu biliklər Günəş küləklərinin, alovlanmaların və kütləvi koronal atılmaların daha dəqiq proqnozlaşdırılmasına, həmçinin onların Yer orbitindəki peyklərə, rabitə sistemlərinə və enerji şəbəkələrinə təsirinin azaldılmasına kömək edəcək.
DKIST teleskopunun nəticələri Günəş fizikası sahəsində böyük elmi irəliləyiş kimi qiymətləndirilir. Bu kəşf təkcə Günəşin təbiətini daha dərindən anlamağa deyil, həm də digər ulduzların davranışını izah etməyə imkan verir.
Alimlərin fikrincə, bu tədqiqatlar kosmik hava şəraitinin proqnozlaşdırılmasından tutmuş Yerə təsir göstərə biləcək ulduz hadisələrinə qarşı texnoloji müdafiə sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə qədər yeni bir dövrün başlanğıcını qoyacaq.
