Son illər Azərbaycanda Daun sindromlu uşaqların sayının artması ilə bağlı məlumatlar cəmiyyətdə narahatlıq doğurur. Mütəxəssislər bu artımın səbəbləri, erkən diaqnostikanın vəziyyəti, hamiləlik dövründə aparılan skrininqlərin rolu və belə uşaqların reabilitasiya imkanlarının yetərli olub-olmaması ilə bağlı müxtəlif fikirlər səsləndirirlər. Mövzunun tibbi tərəflərinə aydınlıq gətirmək üçün mütəxəssis rəyi öyrənmək vacibdir.

Daun sindromunun yaranmasının əsas səbəbləri hansılardır?
Ana yaşının artması bu riskə nə dərəcədə təsir edir?

Daun sindromunun qarşısını ana hamilə olduğu ərəfədə almaq mümkündürmü?

Valideynlər hamiləlik planlaşdırarkən və hamiləlik dövründə hansı profilaktik tədbirlərə diqqət yetirməlidirlər?

Məsələ ilə bağlı Median.Az-ın suallarını cavablandıran tibb üzrə ekspert Adil Qeybulla bildirib ki, əslində Daun sindromu genetik xəstəlikdir.


Adil Qeybullanın sözlərinə görə, orqanizmdə 21-ci xromosomda tam hissəvi sürətinin olmasıdır. Ona 21-ci xromosomun trissomiyası deyilir. Belə bir hal varsa, bu zaman valideynlərdə də, uşaqlarda da Daun xəstəliyi ola bilər.

Tibb üzrə mütəxəssis əlavə edib ki, bu cür xromosom yığımı döldə aşkar olunursa, əqli inkişaf qüsuruna və fiziki olaraq bəzi xəstəliklərin inkişafına - ürəyin, qalxanvari vəzin, tiroid vəzinin inkişaf qüsuruna gətirib çıxara bilər.

A. Qeybulla qeyd edib ki, Daun sindromunun qarşısını almaq üçün təbii ki, gen xəritəsi ilə bağlı müxtəlif araşdırmalar apararaq bəlkə də qarşısını almaq olar. Amma təəssüflər olsun ki, bu, genetik məsələ olduğuna görə, təkrarlanması həmişə var.

Mütəxəssis açıqlamasında onu da bildirib ki, bu xəstəliyin sayının artması izah olunmur. Ekoloji faktorların da burada rolu var. Həmçinin genetik anomaliyaların rolu da müşahidə edilir.

Bu xəstəliyin əvvəlcədən qarşısının alınmasının çətin olduğunu vurğulayan Adil Qeybulla deyib:

"Nəzərə alsaq ki, hər bir xəstə uşağın ailəyə gəlişi bir faciədir. Çünki ailə bütün gücünü, imkanlarını o uşağa həsr edir. Ailədə məmnunluq aşağı düşür. Bu baxımdan da belə xəstəliklərin qarşısını almaq üçün tədbirlər görülməlidir. Bu gün bu xromosomun aşkar olunması onun translakasiyasının qarşısının alınması üçün işlər gedir. Yəqin ki, müəyyən bir dövrdən sonra bu problem də öz həllini tapacaq".

"Bəzi xəstəliklərin, o cümlədən Talassemiyanın, Daun sindromunun hamiləlik dövründə skrininq, diaqnostik müayinəsini aparmaqla təyin etmək mümkündür. Hesab edirəm ki, bu halda hamiləliyin pozulması daha məqsədəuyğundur. Yəqin ki, analar da bu prosesə anlayışla yanaşar və bu məsələ də həllini tapar. Eyni zamanda hamiləlik zamanı skrininq müayinələr də artırılmalıdır. Bizdə təəssüflər olsun ki, hamiləliklər nəzarətsiz keçir. Həmçinin ailə planlaşdırılması nəzarətsizdir. Hamilə qadınlar sadəcə doğum zamanı həkim axtarırlar. Ondan sonra da bu cür faciələrlə üzləşirlər. Amma hamiləlik dövrü planlaşdırma vaxtından doğum anına qədər həkim nəzarətində olmalıdır", — deyə Adil Qeybulla sonda vurğulayıb.

Dəniz Pənahova
Median.Azскачать dle 11.3