Antarktida altında gizli dünya sahil şəhərlərini su altında qoya bilər
Yer kürəsinin ən cənub qitəsi olan Antarktidanın yeni xəritəsi ilk dəfə olaraq buz örtüyünün altındakı dünyanı misilsiz detallarla göstərib. Bu məlumatlar alimlərə iqlim dəyişikliklərini və onların nəticələrini, o cümlədən sahil şəhərlərinin su altında qalma risklərini daha dəqiq qiymətləndirməyə kömək edəcək.
Qaynarinfo "NewsWeek"ə istinadən xəbər verir ki, Antarktida ərazisi Avstraliyadan iki dəfə böyük olsa da, qalın buz qatının altında nələrin yerləşdiyi barədə məlumatlar çox məhduddur. Alimlər bu qitə haqqında Mars planetinin səthindən daha az məlumata malikdirlər.
Qeyd olunur ki, Yer kürəsinin şirin su ehtiyatlarının təxminən 70 faizini özündə saxlayan Antarktida buz qalxanı planetin ən böyük buz kütləsidir. Onun qalınlığı orta hesabla təxminən 2 kilometrdir və bəzi yerlərdə 5 kilometrdən artıqdır.
Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu qitənin gizli landşaftının bu günə qədər ən detallı xəritəsini hazırlayıb. Alimlər buz axınının pozuntularının analizi (Ice Flow Perturbation Analysis – IFPA) metodundan istifadə ediblər. Bu metod buzun hərəkət fizikasına əsaslanaraq, onun altındakı relyefi müəyyən etməyə imkan verir. Yanaşma buzun təpə və dərələr üzərindən hərəkəti zamanı səthdə yaranan xarakterik naxışları təhlil edir. Məlumatlar həmçinin ən yeni peyk müşahidələri ilə birləşdirilib.
Professor Endryu Körtis bildirib ki, bu metod faktiki olaraq buz qalxanlarının içindən baxmağa imkan yaradır və tədqiqatlar üçün yeni imkanlar açır.
Yeni xəritə sayəsində əvvəllər öyrənilməmiş bölgələrdə çoxsaylı coğrafi obyektlər aşkar edilib – böyük dağ silsilələri, dərin kanyonlar, geniş vadilər, eləcə də on minlərlə əvvəllər məlum olmayan təpə və çökəkliklər.
Tədqiqatçı Helen Okkenden vurğulayıb ki, buz altı müşahidələrin çətinliyi səbəbindən bu ərazilər haqqında məlumat Mars və Veneranın səthindən daha azdır. Lakin yeni metod bu boşluqları doldurmağa imkan verib.
Alimlərin sözlərinə görə, əvvəlki tədqiqatlar göstərib ki, buzaltı relyefin qeyri-bərabərliyi – məsələn, dik yamaclar və iti dağ silsilələri – buzlaqların əriməsini ləngidə bilər. Bu relyef buzun okeana doğru hərəkətini zəiflədərək sürtünmə yaradır. Yeni xəritə gələcək tədqiqatlar üçün mühüm əsas olacaq, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsini daha dəqiq proqnozlaşdırmağa və sahil şəhərlərinin su altında qalma risklərini qiymətləndirməyə kömək edəcək.
Qaynarinfo "NewsWeek"ə istinadən xəbər verir ki, Antarktida ərazisi Avstraliyadan iki dəfə böyük olsa da, qalın buz qatının altında nələrin yerləşdiyi barədə məlumatlar çox məhduddur. Alimlər bu qitə haqqında Mars planetinin səthindən daha az məlumata malikdirlər.
Qeyd olunur ki, Yer kürəsinin şirin su ehtiyatlarının təxminən 70 faizini özündə saxlayan Antarktida buz qalxanı planetin ən böyük buz kütləsidir. Onun qalınlığı orta hesabla təxminən 2 kilometrdir və bəzi yerlərdə 5 kilometrdən artıqdır.
Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu qitənin gizli landşaftının bu günə qədər ən detallı xəritəsini hazırlayıb. Alimlər buz axınının pozuntularının analizi (Ice Flow Perturbation Analysis – IFPA) metodundan istifadə ediblər. Bu metod buzun hərəkət fizikasına əsaslanaraq, onun altındakı relyefi müəyyən etməyə imkan verir. Yanaşma buzun təpə və dərələr üzərindən hərəkəti zamanı səthdə yaranan xarakterik naxışları təhlil edir. Məlumatlar həmçinin ən yeni peyk müşahidələri ilə birləşdirilib.
Professor Endryu Körtis bildirib ki, bu metod faktiki olaraq buz qalxanlarının içindən baxmağa imkan yaradır və tədqiqatlar üçün yeni imkanlar açır.
Yeni xəritə sayəsində əvvəllər öyrənilməmiş bölgələrdə çoxsaylı coğrafi obyektlər aşkar edilib – böyük dağ silsilələri, dərin kanyonlar, geniş vadilər, eləcə də on minlərlə əvvəllər məlum olmayan təpə və çökəkliklər.
Tədqiqatçı Helen Okkenden vurğulayıb ki, buz altı müşahidələrin çətinliyi səbəbindən bu ərazilər haqqında məlumat Mars və Veneranın səthindən daha azdır. Lakin yeni metod bu boşluqları doldurmağa imkan verib.
Alimlərin sözlərinə görə, əvvəlki tədqiqatlar göstərib ki, buzaltı relyefin qeyri-bərabərliyi – məsələn, dik yamaclar və iti dağ silsilələri – buzlaqların əriməsini ləngidə bilər. Bu relyef buzun okeana doğru hərəkətini zəiflədərək sürtünmə yaradır. Yeni xəritə gələcək tədqiqatlar üçün mühüm əsas olacaq, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsini daha dəqiq proqnozlaşdırmağa və sahil şəhərlərinin su altında qalma risklərini qiymətləndirməyə kömək edəcək.
