Xərçəngə qəfil yaxalanmaqdan necə qorunmaq olar?
Kopenhagen (Danimarka) və Oksford Universitetlərindən (Böyük Britaniya) olan molekulyar bioloqlar hüceyrənin DNT-ni ölümcül zərərlərdən necə qoruduğunu kəşf edib.
Əvvəllər bilinməyən mexanizmi izah edən məqalə Təbiət jurnalında dərc edilib.
Alimlər 53BP1 və RIF1 zülallarının insan genomunun bütövlüyünü necə təmin etdiyini və onu DNT zəncirindəki ikiqat fasilədən qoruduğunu müəyyənləşdirib.
Bu zülalları kodlaşdıran genlərdə anadangəlmə və qazanılmış mutasiyalar hüceyrələrin nüvələrində ağır dəyişikliklərə səbəb olur. Bu isə xərçəng də daxil olmaqla ciddi xəstəliklərin sürətli inkişafına gətirib çıxarır.
Hüceyrədə DNT ipi qırıldıqda isə zədələri aradan qaldırmaq üçün təmir mexanizmləri işə salınır. Ancaq eyni zamanda, qırılmış DNT-nin ucları həddindən artıq kəsilməyə məruz qala bilər.
Buna görə də onları qorumaq üçün hüceyrə nuklein turşularından və əlaqəli histon zülallarından ibarət xromatindən (xromosomların əsasını təşkil edir) istifadə edilir. Qoruma olmadıqda, xromosomlara ciddi ziyan dəyir.
Mütəxəssislər aşkar etdikləri bu yeni formulu hələ bir neçə dəfə də sınaqdan keçirmək niyyətindədir.
Əvvəllər bilinməyən mexanizmi izah edən məqalə Təbiət jurnalında dərc edilib.
Alimlər 53BP1 və RIF1 zülallarının insan genomunun bütövlüyünü necə təmin etdiyini və onu DNT zəncirindəki ikiqat fasilədən qoruduğunu müəyyənləşdirib.
Bu zülalları kodlaşdıran genlərdə anadangəlmə və qazanılmış mutasiyalar hüceyrələrin nüvələrində ağır dəyişikliklərə səbəb olur. Bu isə xərçəng də daxil olmaqla ciddi xəstəliklərin sürətli inkişafına gətirib çıxarır.
Hüceyrədə DNT ipi qırıldıqda isə zədələri aradan qaldırmaq üçün təmir mexanizmləri işə salınır. Ancaq eyni zamanda, qırılmış DNT-nin ucları həddindən artıq kəsilməyə məruz qala bilər.
Buna görə də onları qorumaq üçün hüceyrə nuklein turşularından və əlaqəli histon zülallarından ibarət xromatindən (xromosomların əsasını təşkil edir) istifadə edilir. Qoruma olmadıqda, xromosomlara ciddi ziyan dəyir.
Mütəxəssislər aşkar etdikləri bu yeni formulu hələ bir neçə dəfə də sınaqdan keçirmək niyyətindədir.
