Xərçəngə səbəb olan qidalar - SİYAHI
Müasir qidaların böyük əksəriyyəti sağlamlıq risklərini gizlədir. Supermarket rəflərindəki demək olar ki, çox məhsul təbii deyil. Doğrudur, heç bir qida məhsulu təkbaşına dərhal xərçəngə səbəb olmur, lakin müəyyən qidaların müntəzəm istehlakı xərçəngin inkişaf riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) məlumatına görə, xərçəngdən ölüm hallarının təxminən üçdə biri sağlam olmayan həyat tərzi və pəhrizlə bağlıdır.
Kolbasa, soyuq kəsimlər, bekon, vetçina və digər emal olunmuş ətlərdə bədəndə kanserogen birləşmələrə çevrilə bilən nitratlar və nitritlər var. ÜST emal olunmuş əti 1-ci sinif kanserogen kimi təsnif edir ki, bu da xərçəngin, xüsusən də kolorektal xərçəngin inkişafı ilə sübut olunmuş əlaqəni göstərir.
Qırmızı ət
Qırmızı ətin (mal əti, donuz əti, quzu əti) həddindən artıq istehlakı yoğun bağırsaq xərçəngi riskini artıra bilər.
Qızartma və ya qril kimi yüksək temperaturda bişirmə, kanserogen olan heterosiklik aminlərin və polisiklik aromatik karbohidrogenlərin əmələ gəlməsini təşviq edir.
Şəkərlə zəngin qidalar
Pəhrizdə həddindən artıq şəkər piylənməyə səbəb ola bilər ki, bu da döş, mədəaltı vəzi və yoğun bağırsaq xərçəngi də daxil olmaqla bir neçə xərçəng növü üçün risk faktorudur. Bundan əlavə, həddindən artıq şəkər istehlakının yaratdığı xroniki yüksək insulin səviyyəsi və iltihab şiş böyüməsini təşviq edə bilər.
Trans yağlar və “Fast food”
Marqarində, “fast food”da, bişmiş məhsullarda və emal olunmuş qidalarda olan süni trans yağlar ürək-damar xəstəlikləri riskini artırır və xərçəngə səbəb ola bilər. Yüksək kalorili qidalar, xüsusən də yağ və şəkərlə zəngin olanlar da piylənməyə səbəb olur ki, bu da xərçəng riskini artırır.
Alkoqol
Mütəmadi olaraq spirtli içki qəbulu ağız, boğaz, qida borusu, qaraciyər, yoğun bağırsaq və döş xərçəngi riskini artırır. Etil spirti kanserogen olan asetaldehidə çevrilir.
Həddindən artıq qızardılmış və emal olunmuş qidalar
Fransız kartofu, çips, bişmiş məhsullar və digər qızardılmış qidalar nişastalı qidalar yüksək temperaturda bişirildikdə əmələ gələn akrilamid ehtiva edə bilər. Bu maddə mümkün kanserogendir.
//sfera.az
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) məlumatına görə, xərçəngdən ölüm hallarının təxminən üçdə biri sağlam olmayan həyat tərzi və pəhrizlə bağlıdır.
Kolbasa, soyuq kəsimlər, bekon, vetçina və digər emal olunmuş ətlərdə bədəndə kanserogen birləşmələrə çevrilə bilən nitratlar və nitritlər var. ÜST emal olunmuş əti 1-ci sinif kanserogen kimi təsnif edir ki, bu da xərçəngin, xüsusən də kolorektal xərçəngin inkişafı ilə sübut olunmuş əlaqəni göstərir.
Qırmızı ət
Qırmızı ətin (mal əti, donuz əti, quzu əti) həddindən artıq istehlakı yoğun bağırsaq xərçəngi riskini artıra bilər.
Qızartma və ya qril kimi yüksək temperaturda bişirmə, kanserogen olan heterosiklik aminlərin və polisiklik aromatik karbohidrogenlərin əmələ gəlməsini təşviq edir.
Şəkərlə zəngin qidalar
Pəhrizdə həddindən artıq şəkər piylənməyə səbəb ola bilər ki, bu da döş, mədəaltı vəzi və yoğun bağırsaq xərçəngi də daxil olmaqla bir neçə xərçəng növü üçün risk faktorudur. Bundan əlavə, həddindən artıq şəkər istehlakının yaratdığı xroniki yüksək insulin səviyyəsi və iltihab şiş böyüməsini təşviq edə bilər.
Trans yağlar və “Fast food”
Marqarində, “fast food”da, bişmiş məhsullarda və emal olunmuş qidalarda olan süni trans yağlar ürək-damar xəstəlikləri riskini artırır və xərçəngə səbəb ola bilər. Yüksək kalorili qidalar, xüsusən də yağ və şəkərlə zəngin olanlar da piylənməyə səbəb olur ki, bu da xərçəng riskini artırır.
Alkoqol
Mütəmadi olaraq spirtli içki qəbulu ağız, boğaz, qida borusu, qaraciyər, yoğun bağırsaq və döş xərçəngi riskini artırır. Etil spirti kanserogen olan asetaldehidə çevrilir.
Həddindən artıq qızardılmış və emal olunmuş qidalar
Fransız kartofu, çips, bişmiş məhsullar və digər qızardılmış qidalar nişastalı qidalar yüksək temperaturda bişirildikdə əmələ gələn akrilamid ehtiva edə bilər. Bu maddə mümkün kanserogendir.
//sfera.az
