Avqustun istisində sağlam qalmağın 10 yolu
Avqust ayında daha da güclənən ekstremal temperatur yalnız insanların gündəlik rahatlığını azaltmır, həm də günvurma, ürək və böyrək problemləri kimi ciddi sağlamlıq riskləri yaradır. Xüsusilə yaşlılar, uşaqlar, xroniki xəstəliyi olanlar və açıq havada çalışanlar üçün təhlükəli hesab edilən bu dövrdə sadə, lakin təsirli tədbirlər sağlamlığın qorunmasında mühüm rol oynayır.
Qaynarinfo Hurriyet-ə istinadən xəbər verir ki, daxili xəstəliklər üzrə mütəxəssis Yasin Bakcan yay aylarını təhlükəsiz və sağlam keçirmək üçün diqqət edilməli 10 vacib məqamı açıqlayıb.
Günün ən isti saatlarında çölə çıxmayın
Mütəxəssisin sözlərinə görə, günəş şüalarının ən dik bucaq altında düşdüyü 11:00-16:00 saatları temperaturun ən çox hiss olunduğu vaxtdır. Mümkünsə, bu saatlarda çölə çıxmaqdan çəkinmək lazımdır. Çölə çıxmaq zəruridirsə, kölgədə qalmaq, ağır fiziki işlərdən uzaq durmaq, açıq rəngli və bol geyim seçmək, şapka taxmaq tövsiyə olunur. Park edilmiş avtomobildə uşaqları, yaşlıları və ya ev heyvanlarını heç bir halda tək qoymaq olmaz.
Susamağı gözləməyin, gün boyu su için
İsti havalarda orqanizmin maye ehtiyacı xeyli artır. Həkim bildirir ki, su bir dəfəyə deyil, gün ərzində hissə-hissə qəbul edilməlidir. Susama hissi artıq bədənin maye itirməyə başladığını göstərən vacib əlamətdir. Böyüklər üçün gündəlik su qəbulu bir çox halda təxminən 3 litrə qədər çata bilər.
Günvurmanın əlamətlərini bilin
Şiddətli baş ağrısı, başgicəllənmə, şüurun qarışması, davranış dəyişiklikləri, həddindən artıq halsızlıq, ağız quruluğu, tərləmənin azalması və bədən temperaturunun 40 dərəcədən yuxarı qalxması günvurmanın əsas əlamətləri sayılır. İlk soyutma tədbirlərinə baxmayaraq vəziyyət yaxşılaşmırsa və ya şüur dəyişiklikləri yaranırsa, dərhal tibb müəssisəsinə müraciət edilməlidir. Həkim xəbərdarlıq edir ki, vaxtında müdaxilə olunmadıqda çoxsaylı orqan çatışmazlığı kimi həyati təhlükəli vəziyyətlər inkişaf edə bilər.
Qidalanmanı yüngülləşdirin
Yay aylarında ağır, yağlı və qızardılmış yeməklər əvəzinə həzmi asan qidalar seçilməlidir. Səhər yeməyində az yağlı pendir, təzə tərəvəz və zeytun, əsas yeməklərdə isə qril və ya qaynadılmış yeməklər üstün tutulmalıdır. Tərəvəz və meyvələr vitamin-mineral ehtiyacını ödəməyə kömək edir, şərbətli şirniyyatlar əvəzinə südlü və ya meyvəli desertlər məsləhət görülür. Uzun müddət ac qalmağa səbəb olan sərt pəhrizlərdən də uzaq durmaq lazımdır.
İçki seçiminə diqqət edin
Çay, qəhvə və qazlı içkilər suyun yerini vermir. Həddindən artıq qəbul edildikdə bədəndə maye balansını poza bilər. Yayda su ilə yanaşı ayran, süd, sadə mineral su və şəkərsiz kompot daha uyğun seçim hesab olunur. Alkoqol və kofeinli içkilərin istifadəsi isə məhdudlaşdırılmalıdır.
Xroniki xəstələr daha ehtiyatlı olmalıdır
Hipertoniya, diabet, ürək və böyrək xəstəlikləri olan şəxslər isti havadan daha çox təsirlənə bilər. Bu səbəbdən sərin mühitdə qalmaq, müntəzəm maye qəbul etmək və günün ən isti saatlarında çölə çıxmamaq vacibdir. Dərmanların dozasında və ya qəbul vaxtında dəyişiklik lazımdırsa, bunu yalnız həkimlə məsləhətləşərək etmək lazımdır.
Kondisionerdən düzgün istifadə edin
Mütəxəssis bildirir ki, kondisioner düzgün istifadə olunduqda istinin mənfi təsirlərini azaldır. Filtrlər mütəmadi təmizlənməli, otaq temperaturu isə çöldən çox fərqlənməyəcək şəkildə, təxminən 23 dərəcə saxlanmalıdır. Ani temperatur dəyişiklikləri müxtəlif sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.
Halsızlıq və baş ağrısını kiçik əlamət saymayın
Yayda halsızlıq, baş ağrısı və təzyiqin düşməsi çox vaxt maye və elektrolit itkisi ilə bağlı olur. Lakin kifayət qədər maye qəbuluna baxmayaraq bu şikayətlər davam edirsə və onlara sinə ağrısı, nəfəs darlığı, ürəkdöyünmə, şüur bulanıqlığı, ürəkbulanma və qusma qoşulursa, mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır.
Günvurmada ilk yardım necə olmalıdır?
Günvurma yaşayan şəxs dərhal sərin yerə aparılmalı, artıq geyimləri çıxarılmalı və ilıq su ilə soyudulmalıdır. Şüuru açıqdırsa su verilə bilər. Şüuru bağlı olan şəxsə ağızdan maye vermək olmaz. Kolonya tökmək və ya buz kimi su ilə qəfil soyutmaq düzgün hesab edilmir. Eyni zamanda təcili tibbi yardım çağırılmalıdır.
Uşaqları daha yaxından izləyin
Uşaqlar maye itkisinə böyüklərdən daha tez məruz qalırlar. Buna görə də onların günün ən isti saatlarında çöldə qalmamasına, tez-tez su içməsinə, nazik və açıq rəngli geyim geyinməsinə, şapka taxmasına diqqət edilməlidir. Oyun zamanı müntəzəm istirahət fasilələri verilməsi və qazlı-şəkərli içkilər əvəzinə su içməyə təşviq olunmaları da vacibdir.
Qaynarinfo Hurriyet-ə istinadən xəbər verir ki, daxili xəstəliklər üzrə mütəxəssis Yasin Bakcan yay aylarını təhlükəsiz və sağlam keçirmək üçün diqqət edilməli 10 vacib məqamı açıqlayıb.
Günün ən isti saatlarında çölə çıxmayın
Mütəxəssisin sözlərinə görə, günəş şüalarının ən dik bucaq altında düşdüyü 11:00-16:00 saatları temperaturun ən çox hiss olunduğu vaxtdır. Mümkünsə, bu saatlarda çölə çıxmaqdan çəkinmək lazımdır. Çölə çıxmaq zəruridirsə, kölgədə qalmaq, ağır fiziki işlərdən uzaq durmaq, açıq rəngli və bol geyim seçmək, şapka taxmaq tövsiyə olunur. Park edilmiş avtomobildə uşaqları, yaşlıları və ya ev heyvanlarını heç bir halda tək qoymaq olmaz.
Susamağı gözləməyin, gün boyu su için
İsti havalarda orqanizmin maye ehtiyacı xeyli artır. Həkim bildirir ki, su bir dəfəyə deyil, gün ərzində hissə-hissə qəbul edilməlidir. Susama hissi artıq bədənin maye itirməyə başladığını göstərən vacib əlamətdir. Böyüklər üçün gündəlik su qəbulu bir çox halda təxminən 3 litrə qədər çata bilər.
Günvurmanın əlamətlərini bilin
Şiddətli baş ağrısı, başgicəllənmə, şüurun qarışması, davranış dəyişiklikləri, həddindən artıq halsızlıq, ağız quruluğu, tərləmənin azalması və bədən temperaturunun 40 dərəcədən yuxarı qalxması günvurmanın əsas əlamətləri sayılır. İlk soyutma tədbirlərinə baxmayaraq vəziyyət yaxşılaşmırsa və ya şüur dəyişiklikləri yaranırsa, dərhal tibb müəssisəsinə müraciət edilməlidir. Həkim xəbərdarlıq edir ki, vaxtında müdaxilə olunmadıqda çoxsaylı orqan çatışmazlığı kimi həyati təhlükəli vəziyyətlər inkişaf edə bilər.
Qidalanmanı yüngülləşdirin
Yay aylarında ağır, yağlı və qızardılmış yeməklər əvəzinə həzmi asan qidalar seçilməlidir. Səhər yeməyində az yağlı pendir, təzə tərəvəz və zeytun, əsas yeməklərdə isə qril və ya qaynadılmış yeməklər üstün tutulmalıdır. Tərəvəz və meyvələr vitamin-mineral ehtiyacını ödəməyə kömək edir, şərbətli şirniyyatlar əvəzinə südlü və ya meyvəli desertlər məsləhət görülür. Uzun müddət ac qalmağa səbəb olan sərt pəhrizlərdən də uzaq durmaq lazımdır.
İçki seçiminə diqqət edin
Çay, qəhvə və qazlı içkilər suyun yerini vermir. Həddindən artıq qəbul edildikdə bədəndə maye balansını poza bilər. Yayda su ilə yanaşı ayran, süd, sadə mineral su və şəkərsiz kompot daha uyğun seçim hesab olunur. Alkoqol və kofeinli içkilərin istifadəsi isə məhdudlaşdırılmalıdır.
Xroniki xəstələr daha ehtiyatlı olmalıdır
Hipertoniya, diabet, ürək və böyrək xəstəlikləri olan şəxslər isti havadan daha çox təsirlənə bilər. Bu səbəbdən sərin mühitdə qalmaq, müntəzəm maye qəbul etmək və günün ən isti saatlarında çölə çıxmamaq vacibdir. Dərmanların dozasında və ya qəbul vaxtında dəyişiklik lazımdırsa, bunu yalnız həkimlə məsləhətləşərək etmək lazımdır.
Kondisionerdən düzgün istifadə edin
Mütəxəssis bildirir ki, kondisioner düzgün istifadə olunduqda istinin mənfi təsirlərini azaldır. Filtrlər mütəmadi təmizlənməli, otaq temperaturu isə çöldən çox fərqlənməyəcək şəkildə, təxminən 23 dərəcə saxlanmalıdır. Ani temperatur dəyişiklikləri müxtəlif sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.
Halsızlıq və baş ağrısını kiçik əlamət saymayın
Yayda halsızlıq, baş ağrısı və təzyiqin düşməsi çox vaxt maye və elektrolit itkisi ilə bağlı olur. Lakin kifayət qədər maye qəbuluna baxmayaraq bu şikayətlər davam edirsə və onlara sinə ağrısı, nəfəs darlığı, ürəkdöyünmə, şüur bulanıqlığı, ürəkbulanma və qusma qoşulursa, mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır.
Günvurmada ilk yardım necə olmalıdır?
Günvurma yaşayan şəxs dərhal sərin yerə aparılmalı, artıq geyimləri çıxarılmalı və ilıq su ilə soyudulmalıdır. Şüuru açıqdırsa su verilə bilər. Şüuru bağlı olan şəxsə ağızdan maye vermək olmaz. Kolonya tökmək və ya buz kimi su ilə qəfil soyutmaq düzgün hesab edilmir. Eyni zamanda təcili tibbi yardım çağırılmalıdır.
Uşaqları daha yaxından izləyin
Uşaqlar maye itkisinə böyüklərdən daha tez məruz qalırlar. Buna görə də onların günün ən isti saatlarında çöldə qalmamasına, tez-tez su içməsinə, nazik və açıq rəngli geyim geyinməsinə, şapka taxmasına diqqət edilməlidir. Oyun zamanı müntəzəm istirahət fasilələri verilməsi və qazlı-şəkərli içkilər əvəzinə su içməyə təşviq olunmaları da vacibdir.
