Elektron cərimələrlə razılaşmayan sürücülər qərarı necə ləğv etdirə bilər? - AÇIQLAMA
Elektron sistemlər vasitəsilə qeydə alınan yol hərəkəti qayda pozuntuları barədə qərarlar sürücülərə məsafədən çatdırılır. Bununla belə, bəzi hallarda sürücülər qeydə alınmış pozuntunun düzgünlüyü, sübutların qiymətləndirilməsi və şikayət proseduru ilə bağlı suallarla üzləşirlər. Sürücü elektron qaydada qeydə alınmış cərimə ilə razılaşmadıqda hansı hüquqi addımları ata bilər və belə qərarların ləğvi üçün hansı sübutlar əhəmiyyət daşıyır?
Bu barədə vəkil Fuad Məmmədov Median.Az-a açıqlamasında qeyd edib ki, Azərbaycanda yol hərəkəti qaydalarının pozulması ilə bağlı elektron sistemlər vasitəsilə qeydə alınan cərimələr sürücülər arasında mübahisələrə səbəb olur:
Bu barədə vəkil Fuad Məmmədov Median.Az-a açıqlamasında qeyd edib ki, Azərbaycanda yol hərəkəti qaydalarının pozulması ilə bağlı elektron sistemlər vasitəsilə qeydə alınan cərimələr sürücülər arasında mübahisələrə səbəb olur:
“Bəzi hallarda sürücülər qeydə alınmış pozuntu ilə razılaşmır, foto və video görüntülərin düzgünlüyünü, qərarın hüquqi əsaslarını və cərimənin qanuniliyini şübhə altına alırlar. Belə vəziyyətlərdə sürücülərin qərardan şikayət vermək və onun ləğvini tələb etmək hüququ var. İnzibati cərimə ilə razılaşmayan sürücü ilk növbədə qərarın tam mətni və pozuntunu təsdiqləyən sübutlarla tanış olmalıdır. Bu zaman qərarın nömrəsi və tarixi, hadisənin baş verdiyi yer və vaxt, foto və video görüntülər, avtomobilin dövlət qeydiyyat nişanının aydınlığı, tətbiq olunan qanun maddəsi və cərimənin hüquqi əsasları araşdırılmalıdır. Əsas məqsəd cərimənin hansı faktlara və sübutlara əsasən tətbiq edildiyini müəyyənləşdirməkdir. Sürücü qərarda və ya qeydə alınmış materiallarda uyğunsuzluq aşkar etdikdə Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinə (İXM) uyğun olaraq yuxarı səlahiyyətli orqana və ya məhkəməyə müraciət edə bilər. Şikayətdə mübahisələndirilən qərarın rekvizitləri, sürücünün qərarla razılaşmama səbəbləri, mövcud hüquqi və faktiki ziddiyyətlər, eləcə də bunları təsdiqləyən sənədlər göstərilməlidir. Eyni zamanda, qərarın ləğvi və inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata xitam verilməsi tələb oluna bilər”.
O bildirib ki, elektron cərimələrin mübahisələndirilməsində əsas məsələlərdən biri sübutların düzgün qiymətləndirilməsidir:“Xüsusilə foto və video görüntülərdə avtomobilin dövlət qeydiyyat nişanı, pozuntunun xarakteri, yol nişanları və nişanlanma xətləri, həmçinin hadisənin baş verdiyi şərait aydın görünməlidir. Bir fotoşəkil pozuntunun bütün elementlərini təsdiqləmədikdə əlavə görüntülərin tələb edilməsi də əhəmiyyət daşıya bilər. Bununla yanaşı, yol şəraiti də araşdırılmalıdır. Yol nişanının görünməməsi, nişanlanma xətlərinin silinməsi, təmir işləri səbəbindən hərəkət sxeminin dəyişdirilməsi və ya qərarda göstərilən ünvanla görüntüdəki yer arasında uyğunsuzluq şikayət üçün əsas ola biləcək hallardandır. Lakin bu hallar müvafiq fotoşəkillər, video qeydlər və digər sənədlərlə təsdiqlənməlidir. Pozuntunun qeydə alındığı tarix və saatla bağlı uyğunsuzluqlar da araşdırılmalıdır. Məsələn, kameranın qeydə aldığı vaxtla qərarda göstərilən vaxt fərqlənirsə və ya avtomobilin həmin vaxt başqa ərazidə olduğunu təsdiqləyən etibarlı sübutlar mövcuddursa, bu məlumatlar şikayətə əlavə edilə bilər. Digər mühüm məqam xüsusi texniki vasitələrin və elektron qərarın qanuniliyidir. Qərarda tələb olunan məlumatların mövcudluğu, görüntülərin düzgün işə aid edilməsi, texniki vasitədən əldə olunan məlumatların elektron sistemə ötürülməsi və qərarın rəsmiləşdirilməsi qaydaları yoxlanıla bilər. Bununla belə, yalnız texniki nasazlıq ehtimalını irəli sürmək kifayət etmir. Konkret uyğunsuzluqlar və onları əsaslandıran hallar göstərilməlidir”.
O sonda qeyd edib ki, avtomobilin hadisə zamanı başqa şəxs tərəfindən idarə edilməsi və ya sahibinin iradəsindən kənar istifadəyə verilməsi də hüquqi baxımdan əhəmiyyətli ola bilər:“Bu halları təsdiqləyən sübutlar olduqda İXM-in 122.7-ci maddəsinin müddəalarına uyğun olaraq şikayət verilə bilər. Qanunvericilikdə elektron qaydada qeydə alınmış inzibati xətalar üzrə texniki sübutlarla tanışlıq imkanı da nəzərdə tutulub. Belə ki, İXM-in 122.8-ci maddəsinə əsasən, elektron qərardan şikayət verən şəxsin tələbi ilə inzibati xətanın qeydə alınması texnologiyası əyani şəkildə nümayiş etdirilməlidir. İXM-in 126.1-ci maddəsinə əsasən, yol hərəkəti qaydalarının pozulması ilə bağlı elektron qərardan, bir qayda olaraq, şəxs müvafiq qaydada məlumatlandırıldığı vaxtdan 20 gün müddətində yuxarı səlahiyyətli orqana və ya məhkəməyə şikayət verilə bilər. Müraciət şəxsən, poçt vasitəsilə və ya internet üzərindən göndərilə bilər. Şikayət müddətinin hesablanması zamanı qərarın elektron kabinetdə yerləşdirilməsi, SMS məlumatlandırması və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan rəsmi təqdimetmə qaydaları nəzərə alınmalıdır. Müddət ötürüldüyü halda isə qanuni əsaslar mövcud olduqda onun bərpası barədə vəsatət qaldırmaq mümkündür. Məsələn, sürücüyə qırmızı işıqda hərəkəti davam etdirdiyinə görə cərimə tətbiq olunubsa, yalnız avtomobilin kəsişmədə olduğunu göstərən fotoşəkil hadisənin bütün hallarını müəyyən etmək üçün yetərli olmaya bilər. Svetoforun hansı siqnalının yandığı, avtomobilin kəsişməyə daxil olduğu an və pozuntunun digər elementləri də qiymətləndirilməlidir. Beləliklə, elektron cərimənin ləğvinə nail olmaq üçün sadəcə qərarla razılaşmadığını bildirmək kifayət etmir. Sürücü qərarın əsasını təşkil edən faktları, texniki sübutları və hüquqi normaları müqayisə etməli, etirazını konkret dəlillərlə əsaslandırmalıdır. Hər bir müraciət isə işin faktiki halları və təqdim olunan sübutlar əsasında fərdi qaydada qiymətləndirilir”.
