Sentyabrda dənizə girmək təhlükəlidir? - AÇIQLAMA
Sentyabr ayında dəniz mövsümünün başa çatması ilə əlaqədar suya girənlər üçün risklər artır. Xüsusilə havanın və suyun temperaturunun dəyişməsi, küləkli hava, dalğalanma və bəzi çimərliklərdə nəzarətin azalması boğulma hallarının başvermə ehtimalını yüksəldə bilər. Bilgəh qəsəbəsində iki gəncin dənizdə boğulması da mövsüm bitdikdən sonra suya daxil olarkən təhlükəsizlik qaydalarına daha ciddi əməl edilməsinin vacibliyini gündəmə gətirir.
Sentyabr ayında, xüsusilə çimərlik mövsümü başa çatdıqdan sonra dənizə girmək nə dərəcədə təhlükəsizdir?
Təhlükəsizlik üzrə ekspert Samir Nəbiyev Median.Az-a açıqlamasında deyib ki, sentyabr ayında dənizə girməyin təhlükəsizliyini yalnız havanın isti olması və ya təqvimlə qiymətləndirmək düzgün deyil:
“Əsas meyarlar həmin günün hava şəraiti, dalğalanma, suyun temperaturu, axınlar və çimərlikdə xilasedicilərin faktiki fəaliyyət göstərməsidir. Xilasedici nəzarəti olmayan ərazidə, xüsusilə küləkli və dalğalı havada suya girməkdən imtina edilməlidir. “Mən yaxşı üzürəm” düşüncəsi bu təhlükələrdən qorunmağa zəmanət vermir. FHN-in təhlükəsizlik tövsiyələrində də küləkli havada və çimmək üçün nəzərdə tutulmayan ərazilərdə suya daxil olmamaq xüsusi vurğulanır. Əsas risklərdən biri dalğalar və insanı sahildən uzaqlaşdıra bilən güclü axınlardır. Sahildən dənizə doğru yönələn geri axınlar üzən şəxsi qısa müddətdə daha dərin əraziyə apara bilər. Belə vəziyyətdə insanın bütün gücü ilə birbaşa sahilə üzməyə çalışması onun tükənməsinə səbəb ola bilər. Üstəlik, bu axınları kənardan görmək həmişə asan deyil. Buna görə suyun müəyyən hissəsinin sakit görünməsi həmin yerin təhlükəsiz olduğunu göstərmir.
Digər mühüm məsələ suyun temperaturudur. Havanın isti olması suyun da insan üçün münasib temperaturda olması demək deyil. Kifayət qədər soyuq suya qəfil daxil olmaq qeyri-iradi dərin nəfəsalma, nəfəsin idarə edilməsinin çətinləşməsi və panika yarada bilər. Soyuq suda uzun müddət qalmaq isə bədənin həddindən artıq soyumasına və üzmə qabiliyyətinin zəifləməsinə gətirib çıxara bilər. Bununla belə, sentyabr ayının özünü avtomatik olaraq “soyuq su şoku” ilə əlaqələndirmək düzgün olmaz: risk suyun faktiki temperaturundan, suda qalma müddətindən və insanın fərdi vəziyyətindən asılıdır. Suya tədricən daxil olmaq da təhlükəli hava şəraitində çimməyə əsas vermir”.
O qeyd edib ki, mövsümsonu dövründə xüsusi diqqət yetirilməli məqam xilasedici nəzarətidir:
“Konkret çimərlikdə növbətçilik dayandırılıbsa, oranın yayda istifadə edilən istirahət məkanı olması təhlükəsizliyin davam etdiyi anlamına gəlmir. Mənim tövsiyəm budur ki, insanlar yalnız çimməyə icazə verilən və xilasedicilərin həmin vaxt növbədə olduğu əraziləri seçsinlər. Bilgəhdə baş verən faciə ilə bağlı da FHN-in ilkin məlumatında hadisənin 19 sentyabr 2026-cı ildə nəzarətsiz ərazidə baş verdiyi bildirilir. Konkret səbəblər barədə isə araşdırmanın nəticəsi olmadan hökm vermək olmaz. Boğulmanın qarşısını almaq üçün dənizə getməzdən əvvəl hava proqnozu və rəsmi xəbərdarlıqlar yoxlanılmalıdır. Çimərlikdə qadağanedici nişanlara, müəyyən edilmiş üzmə sərhədlərinə və xilasedicilərin göstərişlərinə əməl olunmalıdır. Tək üzmək, spirtli içki qəbul etdikdən sonra suya girmək və hava qaraldıqdan sonra çimmək yolverilməz risklərdir. Dostlarla birlikdə olmaq da xilasedici nəzarətini əvəz etmir. Uşaqlar suda və suyun yaxınlığında daim böyüklərin yaxından nəzarətində saxlanılmalıdır; uşaqlar və zəif üzən şəxslər üçün xilasedici jiletdən istifadə əlavə qoruyucu tədbirdir, lakin nəzarətin əvəzi deyil”.
Ekspert sonda vurğulayıb ki, insan axına düşərsə, əsas məqsəd gücünü qorumaq və nəfəsini nəzarətdə saxlamaqdır:
“Axına qarşı var gücü ilə üzmək olmaz. Üzməyə gücü və imkanı çatırsa, sahilə paralel istiqamətdə hərəkət edərək axından çıxmağa, sonra sahilə qayıtmağa çalışmalıdır. Üzmək çətinləşirsə, arxası üstə suyun səthində qalmağa, başını geriyə verərək ağız-burnunu sudan yuxarı saxlamağa və kömək çağırmağa çalışmalıdır. Əllərin və ayaqların yüngül hərəkəti suyun üzərində qalmağa kömək edə bilər. Boğulma təhlükəsi ilə üzləşən şəxsi görənlər isə hazırlıqsız şəkildə onun arxasınca suya atılmamalıdırlar. Belə müdaxilə kömək etmək istəyən insanı da təhlükəyə sala bilər. Dərhal xilasediciyə xəbər vermək və 112-yə zəng edərək hadisənin dəqiq yerini bildirmək lazımdır. Özünü riskə atmadan, sahildən xilasedici dairə və ya digər üzən vasitə atmaq, yaxın məsafədə isə təhlükəsiz mövqedən uzadılan vasitə ilə kömək etmək daha düzgün yanaşmadır. Sudan çıxarılan şəxs huşsuzdursa və normal nəfəs almırsa, təcili tibbi yardım çağırılmalı və dispetçerin göstərişləri ilə ürək-ağciyər reanimasiyasına başlanmalıdır. Bu sahədə təlim keçmiş şəxslər boğulma zamanı döş qəfəsinə basılarla yanaşı süni nəfəs verilməsini də tətbiq etməlidirlər. Yekun olaraq vurğulamaq istəyirəm: dənizə girmək qərarı “hava istidir” və ya “mən həmişə burada üzmüşəm” düşüncəsinə deyil, real təhlükəsizlik şəraitinə əsaslanmalıdır. Təhlükəsiz şərait yoxdursa, ən doğru qərar suya girməməkdir”.
Aysel
Sentyabr ayında, xüsusilə çimərlik mövsümü başa çatdıqdan sonra dənizə girmək nə dərəcədə təhlükəsizdir?
Təhlükəsizlik üzrə ekspert Samir Nəbiyev Median.Az-a açıqlamasında deyib ki, sentyabr ayında dənizə girməyin təhlükəsizliyini yalnız havanın isti olması və ya təqvimlə qiymətləndirmək düzgün deyil:
“Əsas meyarlar həmin günün hava şəraiti, dalğalanma, suyun temperaturu, axınlar və çimərlikdə xilasedicilərin faktiki fəaliyyət göstərməsidir. Xilasedici nəzarəti olmayan ərazidə, xüsusilə küləkli və dalğalı havada suya girməkdən imtina edilməlidir. “Mən yaxşı üzürəm” düşüncəsi bu təhlükələrdən qorunmağa zəmanət vermir. FHN-in təhlükəsizlik tövsiyələrində də küləkli havada və çimmək üçün nəzərdə tutulmayan ərazilərdə suya daxil olmamaq xüsusi vurğulanır. Əsas risklərdən biri dalğalar və insanı sahildən uzaqlaşdıra bilən güclü axınlardır. Sahildən dənizə doğru yönələn geri axınlar üzən şəxsi qısa müddətdə daha dərin əraziyə apara bilər. Belə vəziyyətdə insanın bütün gücü ilə birbaşa sahilə üzməyə çalışması onun tükənməsinə səbəb ola bilər. Üstəlik, bu axınları kənardan görmək həmişə asan deyil. Buna görə suyun müəyyən hissəsinin sakit görünməsi həmin yerin təhlükəsiz olduğunu göstərmir.
Digər mühüm məsələ suyun temperaturudur. Havanın isti olması suyun da insan üçün münasib temperaturda olması demək deyil. Kifayət qədər soyuq suya qəfil daxil olmaq qeyri-iradi dərin nəfəsalma, nəfəsin idarə edilməsinin çətinləşməsi və panika yarada bilər. Soyuq suda uzun müddət qalmaq isə bədənin həddindən artıq soyumasına və üzmə qabiliyyətinin zəifləməsinə gətirib çıxara bilər. Bununla belə, sentyabr ayının özünü avtomatik olaraq “soyuq su şoku” ilə əlaqələndirmək düzgün olmaz: risk suyun faktiki temperaturundan, suda qalma müddətindən və insanın fərdi vəziyyətindən asılıdır. Suya tədricən daxil olmaq da təhlükəli hava şəraitində çimməyə əsas vermir”.
O qeyd edib ki, mövsümsonu dövründə xüsusi diqqət yetirilməli məqam xilasedici nəzarətidir:
“Konkret çimərlikdə növbətçilik dayandırılıbsa, oranın yayda istifadə edilən istirahət məkanı olması təhlükəsizliyin davam etdiyi anlamına gəlmir. Mənim tövsiyəm budur ki, insanlar yalnız çimməyə icazə verilən və xilasedicilərin həmin vaxt növbədə olduğu əraziləri seçsinlər. Bilgəhdə baş verən faciə ilə bağlı da FHN-in ilkin məlumatında hadisənin 19 sentyabr 2026-cı ildə nəzarətsiz ərazidə baş verdiyi bildirilir. Konkret səbəblər barədə isə araşdırmanın nəticəsi olmadan hökm vermək olmaz. Boğulmanın qarşısını almaq üçün dənizə getməzdən əvvəl hava proqnozu və rəsmi xəbərdarlıqlar yoxlanılmalıdır. Çimərlikdə qadağanedici nişanlara, müəyyən edilmiş üzmə sərhədlərinə və xilasedicilərin göstərişlərinə əməl olunmalıdır. Tək üzmək, spirtli içki qəbul etdikdən sonra suya girmək və hava qaraldıqdan sonra çimmək yolverilməz risklərdir. Dostlarla birlikdə olmaq da xilasedici nəzarətini əvəz etmir. Uşaqlar suda və suyun yaxınlığında daim böyüklərin yaxından nəzarətində saxlanılmalıdır; uşaqlar və zəif üzən şəxslər üçün xilasedici jiletdən istifadə əlavə qoruyucu tədbirdir, lakin nəzarətin əvəzi deyil”.
Ekspert sonda vurğulayıb ki, insan axına düşərsə, əsas məqsəd gücünü qorumaq və nəfəsini nəzarətdə saxlamaqdır:
“Axına qarşı var gücü ilə üzmək olmaz. Üzməyə gücü və imkanı çatırsa, sahilə paralel istiqamətdə hərəkət edərək axından çıxmağa, sonra sahilə qayıtmağa çalışmalıdır. Üzmək çətinləşirsə, arxası üstə suyun səthində qalmağa, başını geriyə verərək ağız-burnunu sudan yuxarı saxlamağa və kömək çağırmağa çalışmalıdır. Əllərin və ayaqların yüngül hərəkəti suyun üzərində qalmağa kömək edə bilər. Boğulma təhlükəsi ilə üzləşən şəxsi görənlər isə hazırlıqsız şəkildə onun arxasınca suya atılmamalıdırlar. Belə müdaxilə kömək etmək istəyən insanı da təhlükəyə sala bilər. Dərhal xilasediciyə xəbər vermək və 112-yə zəng edərək hadisənin dəqiq yerini bildirmək lazımdır. Özünü riskə atmadan, sahildən xilasedici dairə və ya digər üzən vasitə atmaq, yaxın məsafədə isə təhlükəsiz mövqedən uzadılan vasitə ilə kömək etmək daha düzgün yanaşmadır. Sudan çıxarılan şəxs huşsuzdursa və normal nəfəs almırsa, təcili tibbi yardım çağırılmalı və dispetçerin göstərişləri ilə ürək-ağciyər reanimasiyasına başlanmalıdır. Bu sahədə təlim keçmiş şəxslər boğulma zamanı döş qəfəsinə basılarla yanaşı süni nəfəs verilməsini də tətbiq etməlidirlər. Yekun olaraq vurğulamaq istəyirəm: dənizə girmək qərarı “hava istidir” və ya “mən həmişə burada üzmüşəm” düşüncəsinə deyil, real təhlükəsizlik şəraitinə əsaslanmalıdır. Təhlükəsiz şərait yoxdursa, ən doğru qərar suya girməməkdir”.
Aysel
