Məktəbli çantaları ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ: “Uşaqlar bu yükdən azad olunmalıdır”
Yeni dərs ilinin başlaması ilə məktəblilərin gündəlik daşıdığı çantaların çəkisi də yenidən gündəmə gəlir. Dərsliklər, dəftərlər, iş dəftərləri və digər ləvazimatlar bir araya gəldikdə çantanın çəkisi xüsusilə kiçik yaşlı uşaqlar üçün kifayət qədər ağır ola bilər. Valideynləri isə əsasən bu yükün uşaqların sağlamlığına hər hansı mənfi təsir göstərib-göstərmədiyi narahat edir.
Məktəbli çantasının çəkisi ilə bağlı hər hansı norma varmı? Uşaqların ağır çanta daşımasının qarşısını almaq üçün hansı qaydalara əməl edilməlidir?
Bu barədə təhsil eksperti Məzahir Məmmədli Median.Az-a açıqlamasında deyib ki, hər il dərs ilinin başlanması ərəfəsində məktəbli çantalarının ağırlığı məsələsi gündəmə gəlir:
“Təcrübə göstərir ki, yaxın vaxtlarda bu problemdən tamamilə xilas olmaq imkanımız o qədər də real görünmür. Çünki burada yalnız dərs vəsaitləri deyil, valideynlərin və bəzən də sinif müəllimlərinin çantalara əlavə etdiyi digər əşyalar da müəyyən rol oynayır. Məsələn, aşağı ibtidai siniflərdə oxuyan uşaqlar üçün valideynlər çantaya termos, əlavə qida və digər zəruri hesab etdikləri əşyalar yerləşdirirlər. Digər tərəfdən, dərsdənkənar əlavə vəsaitlər də məktəbli çantalarının daha da ağırlaşmasına səbəb olur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da şagird çantalarının çəkisi ilə bağlı ciddi xəbərdarlıqlar edib. Çantaların normadan artıq ağır olması uşaqların sağlamlığına, xüsusilə də onurğa sütununa mənfi təsir göstərə və müxtəlif problemlərə səbəb ola bilər. Bu, təkcə Azərbaycana xas problem deyil. Dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində də məktəbli çantalarının ağırlığı ilə bağlı oxşar hallar müşahidə olunur”.
O qeyd edib ki, Azərbaycanda isə dərs vəsaitlərinin elektron versiyalarının da mövcud olması bu problemin müəyyən qədər yüngülləşdirilməsinə imkan verir:
“Şagird hər gün bütün ağır kitabları evə aparıb-gətirmək əvəzinə, bəzi dərs vəsaitlərini məktəbdə, özünün əyləşdiyi yerdə saxlaya bilər. Lakin digər tərəfdən, valideynlər də uşağın evdə tapşırıqları yerinə yetirməsi üçün dərs vəsaitlərini mütləq özü ilə daşımasını istəyirlər. Buna görə də ümumi mənzərəyə baxdıqda, burada yalnız müəllim və şagird amili deyil, valideynlərin də müəyyən təsiri var. Bu məsələ yalnız müəllim, valideyn və şagirdin birgə əməkdaşlığı nəticəsində həll oluna bilər. Bu üç tərəf məsələyə eyni yanaşmanı nümayiş etdirməlidir ki, uşaqlar məktəbə gedərkən normadan artıq yük daşımaq məcburiyyətində qalmasınlar. Ümumi qəbul edilən normativlərə görə, şagirdin daşıdığı çantanın çəkisi onun bədən çəkisinin təxminən 10 faizindən çox olmamalıdır. Məsələn, 40 kiloqram çəkisi olan şagirdin çantası 4 kiloqramdan artıq olmamalıdır. Təəssüf ki, bizdə bu qaydalara hər zaman əməl olunmur. Bir tərəfdən valideynlər çantaya əlavə əşyalar yerləşdirərək onun çəkisini artırırlar, digər tərəfdən isə xüsusilə ibtidai sinif müəllimlərinin müxtəlif əlavə oxu və tədris vəsaitləri tələb etməsi çantanın daha da ağırlaşmasına gətirib çıxarır”.
Aysel
Məktəbli çantasının çəkisi ilə bağlı hər hansı norma varmı? Uşaqların ağır çanta daşımasının qarşısını almaq üçün hansı qaydalara əməl edilməlidir?
Bu barədə təhsil eksperti Məzahir Məmmədli Median.Az-a açıqlamasında deyib ki, hər il dərs ilinin başlanması ərəfəsində məktəbli çantalarının ağırlığı məsələsi gündəmə gəlir:
“Təcrübə göstərir ki, yaxın vaxtlarda bu problemdən tamamilə xilas olmaq imkanımız o qədər də real görünmür. Çünki burada yalnız dərs vəsaitləri deyil, valideynlərin və bəzən də sinif müəllimlərinin çantalara əlavə etdiyi digər əşyalar da müəyyən rol oynayır. Məsələn, aşağı ibtidai siniflərdə oxuyan uşaqlar üçün valideynlər çantaya termos, əlavə qida və digər zəruri hesab etdikləri əşyalar yerləşdirirlər. Digər tərəfdən, dərsdənkənar əlavə vəsaitlər də məktəbli çantalarının daha da ağırlaşmasına səbəb olur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da şagird çantalarının çəkisi ilə bağlı ciddi xəbərdarlıqlar edib. Çantaların normadan artıq ağır olması uşaqların sağlamlığına, xüsusilə də onurğa sütununa mənfi təsir göstərə və müxtəlif problemlərə səbəb ola bilər. Bu, təkcə Azərbaycana xas problem deyil. Dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində də məktəbli çantalarının ağırlığı ilə bağlı oxşar hallar müşahidə olunur”.
O qeyd edib ki, Azərbaycanda isə dərs vəsaitlərinin elektron versiyalarının da mövcud olması bu problemin müəyyən qədər yüngülləşdirilməsinə imkan verir:
“Şagird hər gün bütün ağır kitabları evə aparıb-gətirmək əvəzinə, bəzi dərs vəsaitlərini məktəbdə, özünün əyləşdiyi yerdə saxlaya bilər. Lakin digər tərəfdən, valideynlər də uşağın evdə tapşırıqları yerinə yetirməsi üçün dərs vəsaitlərini mütləq özü ilə daşımasını istəyirlər. Buna görə də ümumi mənzərəyə baxdıqda, burada yalnız müəllim və şagird amili deyil, valideynlərin də müəyyən təsiri var. Bu məsələ yalnız müəllim, valideyn və şagirdin birgə əməkdaşlığı nəticəsində həll oluna bilər. Bu üç tərəf məsələyə eyni yanaşmanı nümayiş etdirməlidir ki, uşaqlar məktəbə gedərkən normadan artıq yük daşımaq məcburiyyətində qalmasınlar. Ümumi qəbul edilən normativlərə görə, şagirdin daşıdığı çantanın çəkisi onun bədən çəkisinin təxminən 10 faizindən çox olmamalıdır. Məsələn, 40 kiloqram çəkisi olan şagirdin çantası 4 kiloqramdan artıq olmamalıdır. Təəssüf ki, bizdə bu qaydalara hər zaman əməl olunmur. Bir tərəfdən valideynlər çantaya əlavə əşyalar yerləşdirərək onun çəkisini artırırlar, digər tərəfdən isə xüsusilə ibtidai sinif müəllimlərinin müxtəlif əlavə oxu və tədris vəsaitləri tələb etməsi çantanın daha da ağırlaşmasına gətirib çıxarır”.
Aysel
