Məktəbə bir ay qalmış valideynlər nə etməlidir? – Ekspert məsləhətləri
Yay tətilinin başa çatmasına və yeni dərs ilinin başlamasına təxminən bir ay qalıb. Uzun müddət sərbəst rejimdə yaşayan uşaqlar üçün məktəbə qayıdış ilk həftələrdə müəyyən çətinliklər yarada bilər. Gec yatmaq, səhər gec oyanmaq, uzun müddət telefon və planşetdən istifadə etmək uşağın əvvəlki dərs rejiminə qayıtmasını çətinləşdirə bilər.
Mütəxəssislər valideynlərə uşağın gündəlik rejimini məktəb başlamamışdan əvvəl tədricən dəyişməyi tövsiyə edirlər.
Yuxu rejimini birdən dəyişmək olmaz
Yay aylarında uşaqların gec yatması və səhərlər daha gec oyanması adi haldır. Lakin dərslər başlayanda erkən oyanmaq məcburiyyəti uşağın yuxusuz qalmasına və gün ərzində diqqətinin azalmasına səbəb ola bilər.
Bu səbəbdən məktəbə bir neçə gün qalmış deyil, təxminən 2-4 həftə əvvəl yuxu rejiminin tədricən dəyişdirilməsi daha məqsədəuyğundur. Məsələn, uşaq hazırda gecə saat 00:00-da yatırsa, yatma vaxtını birdən-birə saat 22:00-a çəkmək əvəzinə hər bir neçə gündən bir 15-30 dəqiqə əvvələ keçirmək olar. Səhər oyanma saatı da eyni qaydada tədricən dəyişdirilə bilər.
Uşağı birdən-birə dərslə yükləmək düzgün deyil
Valideynlərin məktəbə az qalmış etdiyi səhvlərdən biri də uşağı uzun müddət dərs oxumağa məcbur etməkdir.
Tətil zamanı dərsdən uzaq qalan uşağa birdən-birə saatlarla kitab qarşısında oturmaq tələb olunması onda məktəbə qarşı mənfi münasibət yarada bilər. Bunun əvəzinə gündə qısa müddət ərzində kitab oxumaq, əvvəlki dərs materiallarını xatırlamaq, məntiqi tapşırıqlar və yaşa uyğun intellektual oyunlardan istifadə etmək olar. Əsas məqsəd uşağı qiymətləndirmək deyil, onun diqqət və öyrənmə vərdişlərini yenidən aktivləşdirməkdir.
Telefon və planşet istifadəsinə diqqət
Yay tətilində uşaqların ekran qarşısında keçirdiyi vaxt da arta bilər. Məktəb başlayanda isə bu rejimin davam etməsi həm yuxuya, həm diqqətə, həm də dərsə adaptasiyaya mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə valideynlər ekran vaxtını da tədricən azaltmalıdırlar. Uşağın telefonunu bir gündə tamamilə əlindən almaq əvəzinə, istifadə müddətini mərhələli şəkildə azaltmaq və müəyyən qaydalar müəyyənləşdirmək daha rahat keçid yarada bilər.
Xüsusilə yatmazdan əvvəl telefon və planşet istifadəsinin məhdudlaşdırılması vacibdir.
Səhər rejimi əvvəlcədən qurulmalıdır
Məktəb başlayanda uşağın səhər saatlarında tələsik hazırlanması həm onun, həm də valideynin stressini artıra bilər. Buna görə məktəbə qədərki dövrdə səhər rejimini əvvəlcədən formalaşdırmaq faydalıdır. Uşaq müəyyən saatda oyanmalı, səhər yeməyi yeməli və günə tələsmədən başlamalıdır. Valideynlər məktəbə gedərkən lazım olacaq əşyaları da son günə saxlamamalıdır. Çanta, məktəb forması və digər ləvazimatların əvvəlcədən hazırlanması uşağın məktəbə psixoloji hazırlığına da kömək edə bilər.
Uşağı məktəblə qorxutmaq olmaz
“Dərslər başlayır, daha telefon oynaya bilməyəcəksən”, “Bu il çox çətin olacaq”, “Qiymətlərin yaxşı olmalıdır” kimi ifadələr uşağın məktəbə qayıdışını stressli hadisə kimi qəbul etməsinə səbəb ola bilər. Bunun əvəzinə məktəb haqqında müsbət danışmaq, dostları və müəllimləri ilə yenidən görüşəcəyini xatırlatmaq, yeni dərs ilində öyrənəcəyi maraqlı mövzular barədə söhbət etmək daha doğru yanaşmadır.
Məktəbə hazırlıq yalnız valideynin müəyyən etdiyi qaydalardan ibarət olmamalıdır. Uşağın hansı çətinlikdən narahat olduğunu, məktəbə qayıtmaqla bağlı nə düşündüyünü öyrənmək də vacibdir.
Bəzi uşaqlar dostlarından ayrı qalmaqdan, bəziləri müəllim və qiymətləndirmədən, digərləri isə dərslərin çoxluğundan narahat ola bilər. Problemin səbəbini əvvəlcədən müəyyənləşdirmək adaptasiya prosesini asanlaşdıra bilər.
Məktəbə qayıdış üçün son həftə necə keçməlidir?
Məktəbə son bir həftə qalmış uşağın gündəlik rejimi artıq dərs günlərinə mümkün qədər yaxınlaşdırıla bilər. Yuxu və oyanma saatları sabit saxlanmalı, ekran qarşısında keçirilən vaxt nəzarətdə olmalı, gün ərzində açıq havada hərəkətə və istirahətə də kifayət qədər vaxt ayrılmalıdır.Əsas məsələ uşağın tətili tamamilə bitmiş kimi hiss etməsinə səbəb olmamaqdır. Məktəbə hazırlıq və istirahət bir-birini tamamlamalıdır.
Beləliklə, uşağın dərs rejiminə qayıdışı bir gündə deyil, mərhələli şəkildə həyata keçirildikdə adaptasiya daha rahat keçə bilər. Valideynlərin əsas məqsədi uşağı məktəbə məcburiyyət və qorxu ilə deyil, düzgün rejim və psixoloji hazırlıqla qaytarmaq olmalıdır.
//sfera.az
Mütəxəssislər valideynlərə uşağın gündəlik rejimini məktəb başlamamışdan əvvəl tədricən dəyişməyi tövsiyə edirlər.
Yuxu rejimini birdən dəyişmək olmaz
Yay aylarında uşaqların gec yatması və səhərlər daha gec oyanması adi haldır. Lakin dərslər başlayanda erkən oyanmaq məcburiyyəti uşağın yuxusuz qalmasına və gün ərzində diqqətinin azalmasına səbəb ola bilər.
Bu səbəbdən məktəbə bir neçə gün qalmış deyil, təxminən 2-4 həftə əvvəl yuxu rejiminin tədricən dəyişdirilməsi daha məqsədəuyğundur. Məsələn, uşaq hazırda gecə saat 00:00-da yatırsa, yatma vaxtını birdən-birə saat 22:00-a çəkmək əvəzinə hər bir neçə gündən bir 15-30 dəqiqə əvvələ keçirmək olar. Səhər oyanma saatı da eyni qaydada tədricən dəyişdirilə bilər.
Uşağı birdən-birə dərslə yükləmək düzgün deyil
Valideynlərin məktəbə az qalmış etdiyi səhvlərdən biri də uşağı uzun müddət dərs oxumağa məcbur etməkdir.
Tətil zamanı dərsdən uzaq qalan uşağa birdən-birə saatlarla kitab qarşısında oturmaq tələb olunması onda məktəbə qarşı mənfi münasibət yarada bilər. Bunun əvəzinə gündə qısa müddət ərzində kitab oxumaq, əvvəlki dərs materiallarını xatırlamaq, məntiqi tapşırıqlar və yaşa uyğun intellektual oyunlardan istifadə etmək olar. Əsas məqsəd uşağı qiymətləndirmək deyil, onun diqqət və öyrənmə vərdişlərini yenidən aktivləşdirməkdir.
Telefon və planşet istifadəsinə diqqət
Yay tətilində uşaqların ekran qarşısında keçirdiyi vaxt da arta bilər. Məktəb başlayanda isə bu rejimin davam etməsi həm yuxuya, həm diqqətə, həm də dərsə adaptasiyaya mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə valideynlər ekran vaxtını da tədricən azaltmalıdırlar. Uşağın telefonunu bir gündə tamamilə əlindən almaq əvəzinə, istifadə müddətini mərhələli şəkildə azaltmaq və müəyyən qaydalar müəyyənləşdirmək daha rahat keçid yarada bilər.
Xüsusilə yatmazdan əvvəl telefon və planşet istifadəsinin məhdudlaşdırılması vacibdir.
Səhər rejimi əvvəlcədən qurulmalıdır
Məktəb başlayanda uşağın səhər saatlarında tələsik hazırlanması həm onun, həm də valideynin stressini artıra bilər. Buna görə məktəbə qədərki dövrdə səhər rejimini əvvəlcədən formalaşdırmaq faydalıdır. Uşaq müəyyən saatda oyanmalı, səhər yeməyi yeməli və günə tələsmədən başlamalıdır. Valideynlər məktəbə gedərkən lazım olacaq əşyaları da son günə saxlamamalıdır. Çanta, məktəb forması və digər ləvazimatların əvvəlcədən hazırlanması uşağın məktəbə psixoloji hazırlığına da kömək edə bilər.
Uşağı məktəblə qorxutmaq olmaz
“Dərslər başlayır, daha telefon oynaya bilməyəcəksən”, “Bu il çox çətin olacaq”, “Qiymətlərin yaxşı olmalıdır” kimi ifadələr uşağın məktəbə qayıdışını stressli hadisə kimi qəbul etməsinə səbəb ola bilər. Bunun əvəzinə məktəb haqqında müsbət danışmaq, dostları və müəllimləri ilə yenidən görüşəcəyini xatırlatmaq, yeni dərs ilində öyrənəcəyi maraqlı mövzular barədə söhbət etmək daha doğru yanaşmadır.
Məktəbə hazırlıq yalnız valideynin müəyyən etdiyi qaydalardan ibarət olmamalıdır. Uşağın hansı çətinlikdən narahat olduğunu, məktəbə qayıtmaqla bağlı nə düşündüyünü öyrənmək də vacibdir.
Bəzi uşaqlar dostlarından ayrı qalmaqdan, bəziləri müəllim və qiymətləndirmədən, digərləri isə dərslərin çoxluğundan narahat ola bilər. Problemin səbəbini əvvəlcədən müəyyənləşdirmək adaptasiya prosesini asanlaşdıra bilər.
Məktəbə qayıdış üçün son həftə necə keçməlidir?
Məktəbə son bir həftə qalmış uşağın gündəlik rejimi artıq dərs günlərinə mümkün qədər yaxınlaşdırıla bilər. Yuxu və oyanma saatları sabit saxlanmalı, ekran qarşısında keçirilən vaxt nəzarətdə olmalı, gün ərzində açıq havada hərəkətə və istirahətə də kifayət qədər vaxt ayrılmalıdır.Əsas məsələ uşağın tətili tamamilə bitmiş kimi hiss etməsinə səbəb olmamaqdır. Məktəbə hazırlıq və istirahət bir-birini tamamlamalıdır.
Beləliklə, uşağın dərs rejiminə qayıdışı bir gündə deyil, mərhələli şəkildə həyata keçirildikdə adaptasiya daha rahat keçə bilər. Valideynlərin əsas məqsədi uşağı məktəbə məcburiyyət və qorxu ilə deyil, düzgün rejim və psixoloji hazırlıqla qaytarmaq olmalıdır.
//sfera.az
