Bu tarixədək pinqvinlər tamamilə məhv ola bilər
Dünya okeanlarında iqlim böhranının təsirləri getdikcə daha aydın görünür. Qütb sularında temperaturun sürətlə artması dəniz buzlarının əriməsinə, sahil eroziyasının güclənməsinə və dəniz ekosistemlərinin dəyişməsinə səbəb olur. Bu proses xüsusilə imperator pinqvinlərini təhlükə qarşısında qoyur.
Avropa İttifaqının “Kopernik” Dəniz Xidmətini idarə edən “Mercator Ocean International”ın hazırladığı 10-cu Okean Vəziyyəti Hesabatında dünya okeanlarında baş verən dəyişikliklər əks olunub.
Hesabatda Aralıq dənizi və Qara dənizdə rekord istilik dalğalarından, dəniz ekosistemlərindəki dəyişikliklərdən və okean sularının turşulaşmasından bəhs edilir.
“Mesaj çox aydındır. Okean sürətlə dəyişir”, - “Mercator Ocean International”ın baş direktoru Pyer Bahurel bildirib.
Hesabata görə, Yer kürəsinin okean səthinin təxminən 20 faizini təşkil edən qütb bölgələri qlobal istiləşmənin ən ciddi təsirlərinə məruz qalır. 1982-2024-cü illər arasında Arktikada dəniz səthinin və dəniz buzunun ümumi temperaturu 4,2 dərəcə Selsi artıb. Bu, hər onillikdə təxminən 1 dərəcəlik artım deməkdir.
Müqayisə üçün, eyni dövrdə qlobal dəniz səthinin temperaturu hər onillikdə orta hesabla 0,12 dərəcə yüksəlib.
Şimali Sibirdəki Qara dənizində isə istiləşmə daha sürətli olub. 1982-ci ildən bəri bölgədə temperaturun 6,7 dərəcə artdığı, onillik üzrə artım tempinin isə 1,68 dərəcə olduğu müəyyənləşdirilib.
Temperatur artımı Arktikada dəniz buzlarının sahəsinin də sürətlə azalmasına səbəb olur. 1979-cu ildən bəri buz örtüyü hər onillikdə təxminən 500 min kvadrat kilometr azalır. Bu, təxminən İspaniyanın ərazisi qədər buz sahəsinin hər 10 ildən bir itirilməsi deməkdir.
Əriyən buzlar Arktika sahillərini dalğaların təsirinə daha açıq vəziyyətə gətirir və sahil eroziyasını sürətləndirir. Bu isə yaşayış məntəqələri və infrastruktur üçün əlavə təhlükə yaradır.
Antarktidada buz örtüyünün azalması isə imperator pinqvinlərinin gələcəyini təhlükə altına salır. Hesabata görə, 2022-ci ildə Antarktida dəniz buzlarının rekord səviyyədə azalması nəticəsində imperator pinqvinlərinin tarixdə ilk dəfə genişmiqyaslı reproduktiv uğursuzluğu qeydə alınıb.
İmperator pinqvinləri yaşamaq, ovlamaq və balalarını böyütmək üçün sabit dəniz buzuna ehtiyac duyur. Balaların suya davamlı lələkləri inkişaf etməmiş buzların əriməsi nəticəsində dənizə düşməsi onların ölümünə səbəb ola bilər.
Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi (IUCN) də imperator pinqvinlərinin qorunma statusunu daha yüksək təhlükə kateqoriyasına keçirib.
Hesabatda xəbərdarlıq edilir ki, dəniz buzlarının itirilməsi indiki sürətlə davam edərsə, imperator pinqvin koloniyalarının 90 faizindən çoxu 2100-cü ilə qədər, demək olar ki, tamamilə məhv ola bilər.
Avropa İttifaqının “Kopernik” Dəniz Xidmətini idarə edən “Mercator Ocean International”ın hazırladığı 10-cu Okean Vəziyyəti Hesabatında dünya okeanlarında baş verən dəyişikliklər əks olunub.
Hesabatda Aralıq dənizi və Qara dənizdə rekord istilik dalğalarından, dəniz ekosistemlərindəki dəyişikliklərdən və okean sularının turşulaşmasından bəhs edilir.
“Mesaj çox aydındır. Okean sürətlə dəyişir”, - “Mercator Ocean International”ın baş direktoru Pyer Bahurel bildirib.
Hesabata görə, Yer kürəsinin okean səthinin təxminən 20 faizini təşkil edən qütb bölgələri qlobal istiləşmənin ən ciddi təsirlərinə məruz qalır. 1982-2024-cü illər arasında Arktikada dəniz səthinin və dəniz buzunun ümumi temperaturu 4,2 dərəcə Selsi artıb. Bu, hər onillikdə təxminən 1 dərəcəlik artım deməkdir.
Müqayisə üçün, eyni dövrdə qlobal dəniz səthinin temperaturu hər onillikdə orta hesabla 0,12 dərəcə yüksəlib.
Şimali Sibirdəki Qara dənizində isə istiləşmə daha sürətli olub. 1982-ci ildən bəri bölgədə temperaturun 6,7 dərəcə artdığı, onillik üzrə artım tempinin isə 1,68 dərəcə olduğu müəyyənləşdirilib.
Temperatur artımı Arktikada dəniz buzlarının sahəsinin də sürətlə azalmasına səbəb olur. 1979-cu ildən bəri buz örtüyü hər onillikdə təxminən 500 min kvadrat kilometr azalır. Bu, təxminən İspaniyanın ərazisi qədər buz sahəsinin hər 10 ildən bir itirilməsi deməkdir.
Əriyən buzlar Arktika sahillərini dalğaların təsirinə daha açıq vəziyyətə gətirir və sahil eroziyasını sürətləndirir. Bu isə yaşayış məntəqələri və infrastruktur üçün əlavə təhlükə yaradır.
Antarktidada buz örtüyünün azalması isə imperator pinqvinlərinin gələcəyini təhlükə altına salır. Hesabata görə, 2022-ci ildə Antarktida dəniz buzlarının rekord səviyyədə azalması nəticəsində imperator pinqvinlərinin tarixdə ilk dəfə genişmiqyaslı reproduktiv uğursuzluğu qeydə alınıb.
İmperator pinqvinləri yaşamaq, ovlamaq və balalarını böyütmək üçün sabit dəniz buzuna ehtiyac duyur. Balaların suya davamlı lələkləri inkişaf etməmiş buzların əriməsi nəticəsində dənizə düşməsi onların ölümünə səbəb ola bilər.
Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi (IUCN) də imperator pinqvinlərinin qorunma statusunu daha yüksək təhlükə kateqoriyasına keçirib.
Hesabatda xəbərdarlıq edilir ki, dəniz buzlarının itirilməsi indiki sürətlə davam edərsə, imperator pinqvin koloniyalarının 90 faizindən çoxu 2100-cü ilə qədər, demək olar ki, tamamilə məhv ola bilər.
